سرج ارستر DC چیست؟ راهنمای تخصصی انتخاب و خرید برقگیر DC OBO
توضیحات کامل در مورد سرج ارستر DC
شرکت امید بنیان عمران
تنها نماینده رسمی سرج ارستر OBO آلمان در ایران
سرج ارستر DC چیست؟ راهنمای تخصصی انتخاب و خرید برقگیر DC OBO
اگر در یک سیستم خورشیدی، تابلو DC، نیروگاه فتوولتائیک یا هر مدار جریان مستقیم با اضافهولتاژهای گذرا سروکار دارید، احتمالاً نام سرج ارستر DC یا DC SPD را شنیده‌اید.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
آیا هر برقگیر DC برای هر سیستم DC مناسب است؟
خیر.
انتخاب SPD برای مدار DC، به‌خصوص در سیستمهای فتوولتائیک، فقط با دانستن ولتاژ نامی مثلاً 600، 1000 یا 1500 ولت انجام نمی‌شود. ولتاژ مدار باز پنل‌ها، آرایش رشته‌ها، محل نصب، نوع سیستم حفاظت در برابر صاعقه، ساختار زمین، تعداد MPPTها، طول کابل DC و مشخصات خود SPD باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
در این مقاله از اوبو ایران / شرکت امید بنیان عمران، سرج ارستر DC را از دید فنی و کاربردی بررسی می‌کنیم؛ از نحوه عملکرد و تفاوت آن با SPD AC گرفته تا Type 1+2، Type 2، پارامترهای مهم دیتاشیت، انتخاب SPD برای پنل خورشیدی، محل نصب، خطاهای رایج و بررسی خانواده‌های DC شرکت OBO.
سرج ارستر DC چیست؟
سرج ارستر DC یا DC Surge Protective Device تجهیزی است که برای محدود کردن اضافهولتاژهای گذرا و منحرف کردن جریان ناشی از Surge در مدارهای جریان مستقیم استفاده میشود.
این اضافهولتاژ میتواند در اثر:
- صاعقه مستقیم یا غیرمستقیم،
- القای میدان الکترومغناطیسی ناشی از صاعقه،
- کلیدزنی،
- تغییرات ناگهانی شبکه،
- یا کوپل شدن انرژی گذرا از سایر قسمت‌های سیستم
ایجاد شود.
در سیستمهای فتوولتائیک، اهمیت این موضوع بیشتر است؛ زیرا کابل‌های DC بین پنل‌ها و اینورتر معمولاً در محیط‌های بیرونی و در معرض میدان‌های الکترومغناطیسی ناشی از صاعقه قرار دارند.
استاندارد IEC 61643-31:2018 به‌طور اختصاصی برای SPDهایی تدوین شده که در سمت DC تأسیسات فتوولتائیک قرار می‌گیرند و محدوده سیستمهای PV تا 1500V DC را پوشش میدهد.
چرا در سیستمهای خورشیدی به سرج ارستر DC نیاز داریم؟
یک سیستم فتوولتائیک معمولاً دارای بخش‌های گسترده‌ای از کابل‌کشی DC است که میتواند در فضای باز، روی بام یا در محوطه نیروگاه قرار گرفته باشد.
این کابل‌ها در برابر اضافهولتاژهای ناشی از صاعقه و القای الکترومغناطیسی آسیب‌پذیر هستند.
آسیب Surge ممکن است باعث خرابی:
- اینورتر،
- MPPT،
- تجهیزات حفاظتی،
- تجهیزات اندازه‌گیری،
- ماژول‌های الکترونیکی،
- تجهیزات مانیتورینگ،
- و سایر اجزای سیستم
شود.
نکته مهم این است که خسارت همیشه به شکل «سوختن کامل تجهیز» ظاهر نمی‌شود. اضافهولتاژهای تکرارشونده می‌توانند باعث کاهش عمر قطعات و خرابی‌های متناوب نیز شوند.
به همین دلیل، حفاظت DC باید از ابتدا در طراحی سیستم فتوولتائیک دیده شود، نه اینکه بعد از نصب تجهیزات به‌عنوان یک قطعه جانبی به سیستم اضافه شود.
تفاوت سرج ارستر DC و AC چیست؟
این دو تجهیز وظیفه مشابهی در زمینه محدود کردن اضافهولتاژ دارند، اما برای مدارهای متفاوت طراحی میشوند.
| ویژگی | SPD DC | SPD AC |
|---|---|---|
| نوع مدار | جریان مستقیم | جریان متناوب |
| کاربرد رایج | پنل خورشیدی، PV، مدارهای DC | تابلوهای برق AC |
| پارامتر مهم | Ucpv / Voc / Uc و مشخصات DC | Uc و مشخصات AC |
| کاربرد در PV | سمت پنل تا اینورتر | خروجی AC اینورتر |
| انتخاب | وابسته به مشخصات مدار DC | وابسته به سیستم AC |
بنابراین نمی‌توان یک سرج ارستر AC را صرفاً به دلیل نزدیک بودن عدد ولتاژ، در سمت DC پنل خورشیدی استفاده کرد.
برای سمت DC سیستم PV باید SPD مخصوص کاربرد فتوولتائیک انتخاب شود.
IEC نیز برای SPDهای سمت DC فتوولتائیک استاندارد اختصاصی IEC 61643-31 را در نظر گرفته است.
سرج ارستر DC چگونه کار میکند؟
در بسیاری از SPDها از یک یا چند عنصر غیرخطی برای محدود کردن اضافهولتاژ استفاده میشود.
در شرایط عادی، SPD نباید عملکردی مشابه یک مصرف‌کننده داشته باشد.
اما هنگام وقوع Surge، عنصر حفاظتی وارد ناحیه عملکرد خود میشود و مسیر مناسبی برای تخلیه جریان گذرا ایجاد میکند.
به زبان ساده:
شرایط عادی:
پنل → کابل DC → اینورتر
هنگام اضافهولتاژ:
Surge → SPD → مسیر حفاظتی/هم‌بندی → زمین
در محصولات PV OBO نیز از فناوری وریستور اکسید روی استفاده شده است. برای نمونه، خانواده PV SurgeController V20 دارای وریستور zinc oxide encapsulated و واحد قطع ترمودینامیکی است.
نکته مهم:
SPD انرژی صاعقه را «حذف» نمی‌کند.
بلکه اضافهولتاژ را محدود کرده و جریان گذرا را به مسیر حفاظتی مناسب هدایت میکند.
آیا هر سرج ارستر DC برای پنل خورشیدی مناسب است؟
خیر؛ و این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام خرید باید در نظر گرفته شود.
مدار DC پنل خورشیدی ویژگی‌هایی دارد که آن را از بسیاری از مدارهای DC دیگر متمایز میکند.
برای انتخاب SPD باید مواردی مانند:
- حداکثر ولتاژ سیستم،
- Voc آرایه،
- نوع اتصال،
- جریان تخلیه،
- سطح حفاظت،
- نوع SPD،
- ساختار سیستم زمین،
- سیستم حفاظت صاعقه،
- و محل نصب
بررسی شود.
استاندارد IEC 61643-31 نیز به‌طور اختصاصی SPDهای سمت DC سیستمهای PV را پوشش میدهد و برای این کاربرد الزامات و آزمون‌های مشخصی دارد.
Type 2 در سرج ارستر DC چیست؟
یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها در حفاظت DC سیستمهای فتوولتائیک، SPD Type 2 است.
این نوع SPD برای حفاظت در برابر اضافهولتاژهای گذرا در سطح مشخصی از سیستم حفاظتی استفاده میشود.
برای مثال، OBO در خانواده PV SurgeController V20 مدلهای Type 2 مخصوص سیستمهای PV ارائه میکند.
در مدل V20-C 0-300PV با کد 5099611، OBO مشخصات زیر را اعلام کرده است:
- Type 2
- حداکثر ولتاژ DC برابر 300V
- جریان تخلیه نامی 20kA با موج 8/20 µs
- جریان تخلیه حداکثر 40kA
- سطح حفاظت DC کمتر از 1.3kV در هر پل
- نصب Plug-in
- نشانگر وضعیت
- قابلیت استفاده در سیستمهای PV
را ارائه میکند.
در مدل دیگری مانند V20-C 0-500PV، حداکثر
سرج ارستر Type 2 چیست؟
برای مطالعه مقاله فوق و سایر مطالب بر روی لینک کلیک نمایید.
سرج ارستر Type 1 چیست؟
برای مطالعه مقاله فوق و سایر مطالب بر روی لینک کلیک نمایید.
سرج ارستر DC Type 1+2 چه کاربردی دارد؟
در پروژه‌هایی که سطح حفاظت در برابر صاعقه بالاتر است، ممکن است استفاده از SPD ترکیبی Type 1+2 ضروری باشد.
این مدل‌ها علاوه بر مدیریت Surgeهای معمول، برای شرایطی طراحی شده‌اند که نیاز به تحمل جریان صاعقه نیز وجود دارد.
برای نمونه، OBO خانواده V25-B+C را به‌عنوان ترکیب Type 1+2 برای سیستمهای فتوولتائیک ارائه کرده است.
یکی از مدلهای رسمی OBO، V25-B+C 3-PH900 با کد 5097447 است که برای سیستمهای PV با ولتاژ 900V DC معرفی شده و دارای:
- Type 1+2
- جریان تخلیه تا 7kA با موج 10/350 µs
- جریان تخلیه تا 50kA با موج 8/20 µs
- سطح حفاظت DC کمتر از 3.0kV
- حداکثر Voc برابر 900V DC
- مدار Y مقاوم در برابر خطا
است.
این مثال به‌خوبی نشان میدهد که در SPD خورشیدی، فقط عدد «1000 ولت» یا «40 کیلوآمپر» برای انتخاب کافی نیست.
تفاوت Type 2 و Type 1+2 در سرج ارستر DC
انتخاب تعداد پل به نوع شبکه و نحوه حفاظت مورد نیاز بستگی دارد.
برای یک شبکه تکفاز، مدل‌هایی با پیکربندی مناسب همان سیستم انتخاب میشوند.
برای شبکه سه فاز نیز بسته به سیستم توزیع و نوع حفاظت، گزینه‌هایی مانند:
- 3 پل
- 3+NPE
- 1+NPE
- و سایر آرایش‌ها
وجود دارد.
برای مثال، OBO مدل V20-C 3+NPE-280 را با آرایش 3+N/PE و مناسب شبکه‌های TN و TT معرفی میکند.
پس صرفاً گفتن «برای برق سه‌فاز یک سرج ارستر سه پل بخرید» از نظر مهندسی کافی نیست.
نوع سیستم شبکه باید مشخص باشد.
مهم‌ترین پارامترهای سرج ارستر DC
اگر قصد خرید SPD DC دارید، بهتر است دیتاشیت را با دقت بخوانید.
صرفاً دیدن عبارت:
1000V DC / 40kA
برای تصمیم‌گیری کافی نیست.
در محصولات فتوولتائیک، باید اطمینان حاصل شود که حداکثر ولتاژ کاری SPD با حداکثر ولتاژ مدار PV سازگار است.
به عنوان مثال، OBO برای V20-C 0-500PV مقدار حداکثر ولتاژ DC برابر 500V اعلام کرده است.
در خانواده‌های دیگر، این مقدار بالاتر است.
این شکل موج بیشتر در آزمون‌های مربوط به جریان صاعقه Type 1 اهمیت دارد.
به همین دلیل، وقتی در دیتاشیت یک SPD Type 1+2 عددی مانند:
7kA (10/350 µs)
می‌بینید، نباید آن را مستقیماً با:
40kA (8/20 µs)
مقایسه کنید.
هر کدام شرایط آزمون و مفهوم متفاوتی دارند.
برای نمونه OBO در V25-B+C 3-PH900 هر دو مشخصه را جداگانه اعلام میکند: تا 7kA با 10/350 و تا 50kA با 8/20 در هر پل.
Voc یا Open-Circuit Voltage ولتاژ مدار باز آرایه یا رشته PV است.
این پارامتر یکی از مهم‌ترین داده‌ها برای انتخاب SPD خورشیدی است.
اشتباه رایج این است که نصاب فقط ولتاژ نامی اینورتر را بررسی کند.
در واقع باید حداکثر ولتاژ قابل ایجاد توسط آرایه، از جمله شرایط دمایی، در طراحی در نظر گرفته شود.
در مستندات OBO نیز برای هر ترکیب پایه و ماژول، مقدار Voc max مشخص میشود؛ برای نمونه پایه V20/V25 U-3PH برای برخی ترکیب‌ها تا 1000V DC یا 800V DC را طبق نوع ماژول پوشش میدهد.
In یا Nominal Discharge Current معمولاً با شکل موج 8/20 µs بیان میشود.
برای مثال، OBO در مدل V20-C 0-500PV مقدار 20kA را برای جریان تخلیه نامی اعلام میکند.
اما In را نباید با Imax یا جریان صاعقه 10/350 µs یکی دانست.
Imax حداکثر جریان تخلیه در شرایط آزمون مشخص است.
برای مثال، OBO برای مدل V20-C 0-500PV مقدار 40kA با موج 8/20 µs در هر پل را اعلام میکند.
بنابراین اگر روی محصولی نوشته شده:
40kA
باید حتماً مشخص شود که این عدد مربوط به چه پارامتری و با چه شکل موجی است.
Up یا Voltage Protection Level نشان میدهد SPD تا چه سطحی ولتاژ گذرا را محدود میکند.
این پارامتر برای تجهیزات الکترونیکی و اینورترها اهمیت ویژه‌ای دارد.
مثلاً در V20-C 0-300PV، OBO سطح حفاظت DC کمتر از 1.3kV در هر پل را اعلام کرده است.
در مشخصات SPD معمولاً با عبارت‌هایی مانند:
20kA (8/20 µs)
مواجه می‌شویم.
8/20 µs یک شکل موج استاندارد آزمون جریان Surge است.
بنابراین:
20kA (8/20)
را نباید صرفاً با یک عدد 20kA بدون دانستن شکل موج مقایسه کرد.
این نکته یکی از ضعف‌های رایج صفحات فروش فارسی است؛ زیرا معمولاً عدد جریان را برجسته می‌کنند ولی شرایط آزمون آن را توضیح نمی‌دهند.
Far far away, behind the word mountains, far from the countries Vokalia and Consonantia, there live the blind texts. Separated they live in Bookmarksgrove right at the coast
سرج ارستر DC چند پل باید باشد؟
این سؤال پاسخ ثابتی ندارد.
تعداد پل به:
- نوع آرایش مدار،
- ساختار سیستم PV،
- تعداد قطب‌های مورد حفاظت،
- نوع اتصال SPD،
- و مدار حفاظتی انتخاب‌شده
وابسته است.
برای مثال، OBO پایه V20/V25 U-3PH را برای کاربردهای فتوولتائیک و مدارهای مشخص Δ و Y ارائه میکند. در مدار Y، اتصال‌های Plus، Earth و Minus مطابق آرایش تعریف‌شده محصول انجام میشود.
پس انتخاب «دو پل یا سه پل» نباید فقط براساس تعداد سیم‌های دیده‌شده در تابلو انجام شود.
مدار Y و Δ در سرج ارستر DC چیست؟
این موضوع یکی از مهم‌ترین جزئیاتی است که در صفحات عمومی کمتر توضیح داده میشود.
در سیستمهای PV، SPD میتواند بر اساس آرایش حفاظتی مشخصی طراحی شود.
OBO برای پایه V20/V25 U-3PH، نسخه‌ای برای Δ-circuit و همچنین آرایش Y-circuit ارائه میکند.
برای نمونه، OBO برای مدار Y مشخص میکند که در یک آرایش خاص:
- L1 → Plus
- L2 → Earth
- L3 → Minus
متصل میشود.
این یعنی نباید صرفاً بر اساس ظاهر فیزیکی محصول یا تعداد ترمینال‌ها اقدام به سیم‌بندی کرد.
همیشه دیاگرام اتصال همان مدل باید مرجع نصب باشد.
سرج ارستر DC در کجای سیستم خورشیدی نصب میشود؟
محل نصب SPD به طراحی سیستم و طول کابل‌ها بستگی دارد.
به‌صورت مفهومی، یک سیستم PV ممکن است چنین ساختاری داشته باشد:
پنل‌ها → جعبه/تابلو DC → کابل DC → اینورتر → تابلو AC
در طراحی حفاظت ممکن است SPD در نزدیکی اینورتر و در صورت وجود شرایط مشخص، در سمت آرایه نیز نصب شود.
استاندارد IEC 61643-32 اصول انتخاب، نصب و هماهنگی SPDهای سمت DC سیستمهای PV را پوشش میدهد.
در یک دستورالعمل فنی نصب سامانه‌های فتوولتائیک بامی در ایران نیز به نصب SPD در سمت DC اینورتر و لزوم بررسی طول کابل بین آرایه و اینورتر اشاره شده است.
بنابراین یک قاعده ساده مانند «همیشه یک SPD کنار اینورتر کافی است» برای همه پروژهها قابل تعمیم نیست.
آیا طول کابل بین پنل و اینورتر مهم است؟
بله.
یکی از عوامل مهم در طراحی حفاظت، طول مسیر کابل DC است.
اگر فاصله بین آرایه و اینورتر زیاد باشد، شرایط حفاظتی میتواند تغییر کند و در برخی طراحی‌ها نیاز به SPD در نقاط مختلف مسیر مطرح میشود.
در دستورالعمل فنی سامانه‌های فتوولتائیک بامی ایران، برای شرایط مشخص به نصب SPD در سمت اینورتر و همچنین نصب در محل خروجی استرینگ در صورت بیشتر بودن طول کابل از مقدار تعیین‌شده اشاره شده است.
بنابراین انتخاب محل نصب SPD باید بخشی از طراحی سیستم باشد، نه تصمیمی که صرفاً بعد از مونتاژ تابلو گرفته شود.
-
محل نصب سرج ارستر خورشیدی برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.
-
تابلو AC خورشیدی برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.
سرج ارستر DC در برابر صاعقه مستقیم چه نقشی دارد؟
SPD را نباید به‌تنهایی به‌عنوان جایگزین سیستم حفاظت خارجی صاعقه (صاعقه گیر) معرفی کرد.
اگر ساختمان یا نیروگاه نیازمند سیستم حفاظت در برابر صاعقه باشد، باید اجزای مختلف مانند:
- سیستم حفاظت خارجی،
- هادی‌های نزولی،
- سیستم زمین،
- هم‌بندی،
- و SPDهای هماهنگ
در کنار یکدیگر طراحی شوند.
IEC 61643-31 صراحتاً SPDهای PV را برای حفاظت در برابر اثرات مستقیم و غیرمستقیم صاعقه و اضافهولتاژهای گذرا در محدوده کاربرد استاندارد پوشش میدهد؛ اما این به معنی جایگزین شدن SPD با کل سیستم حفاظت خارجی نیست.
سرج ارستر DC OBO V20 برای چیست؟
خانواده V20 یکی از گزینه‌های OBO برای حفاظت Type 2 است.
در حوزه PV، OBO نسخه‌های مخصوص فتوولتائیک ارائه کرده است.
برای نمونه، V20-C 0-500PV:
- Type 2
- 500V DC
- In = 20kA با موج 8/20 µs
- Imax = 40kA با موج 8/20 µs
- سطح حفاظت DC کمتر از 2.0kV در هر پل
- Plug-in
- دارای نشانگر وضعیت
است.
OBO همچنین نسخه‌های PV با ولتاژهای مختلف ارائه کرده و انتخاب مدل باید بر اساس حداکثر ولتاژ واقعی سیستم انجام شود.
آیا OBO سرج ارستر DC برای 1000 ولت دارد؟
بله، اما باید میان خود ماژول حفاظتی، پایه، آرایش اتصال و مدل کامل محصول تفاوت قائل شد.
برای مثال، OBO برای پایه V20/V25 U-3PH ترکیب‌هایی را معرفی میکند که با کاور V20-C/0-440 در مدار Y تا 1000V DC Voc قابل استفاده‌اند.
همچنین OBO خانواده‌های PV دیگری با ولتاژهای بالاتر دارد.
بنابراین عبارت «سرج ارستر OBO 1000V» به‌تنهایی برای شناسایی محصول کافی نیست.
هنگام سفارش باید حداقل این موارد مشخص باشند:
کد محصول + Type + حداکثر ولتاژ DC + آرایش مدار + تعداد پل + کاربرد PV
OBO V25-B+C چه تفاوتی با V20 PV دارد؟
به‌صورت کلی:
V20 PV → Type 2
V25-B+C PV → Type 1+2
این تفاوت از نظر طراحی سیستم بسیار مهم است.
برای نمونه، OBO مدل V25-B+C 3-PH900 را یک ترکیب Type 1+2 برای PV معرفی میکند و ظرفیت تخلیه تا 7kA با موج 10/350 µs و 50kA با موج 8/20 µs را اعلام کرده است.
در مقابل، مدل V20-C 0-500PV Type 2 است و جریان تخلیه نامی 20kA و حداکثر 40kA با موج 8/20 µs دارد.
پس تفاوت این دو فقط «مقدار kA» نیست؛ کلاس حفاظتی و کاربرد طراحی‌شده آنها نیز متفاوت است.
سرج ارستر DC با فیوز DC چه تفاوتی دارد؟
این دو تجهیز وظایف یکسانی ندارند.
فیوز DC برای حفاظت در برابر جریان بیش‌ازحد و شرایط اتصال کوتاه/اضافه‌جریان طراحی میشود.
SPD برای مدیریت اضافهولتاژهای گذرا طراحی میشود.
بنابراین:
فیوز DC ≠ سرج ارستر DC
در یک تابلو PV ممکن است هر دو تجهیز مورد نیاز باشند.
در دستورالعمل فنی سامانه‌های فتوولتائیک نیز الزامات جداگانه‌ای برای حفاظت جریان استرینگ و حفاظت اضافهولتاژ مطرح شده است.
آیا سرج ارستر DC OBO قابل تعویض است؟
برخی محصولات OBO به‌صورت Plug-in طراحی شده‌اند.
در این مدل‌ها بخش حفاظتی میتواند از پایه جدا شود.
برای مثال، OBO در V20-C 0-500PV آن را به‌عنوان Plug-in arrester معرفی میکند.
این ساختار میتواند در نگهداری تابلو مزیت داشته باشد، زیرا در مدلهای سازگار، تعویض ماژول بدون تغییر کامل پایه انجام میشود.
با این حال، هنگام تعویض باید:
- کد دقیق ماژول،
- ولتاژ DC،
- نوع مدار،
- سازگاری با پایه،
- و دستورالعمل سازنده
بررسی شود.
درجه حفاظت IP در سرج ارستر DC چقدر مهم است؟
| نیاز پروژه | خانواده پیشنهادی برای بررسی | نکته |
| حفاظت Type 2 در تابلو | V20-C | مناسب تابلوهای اصلی/فرعی در پیکربندی‌های مشخص |
| حفاظت ترکیبی Type 1+2 | V50-B+C | مناسب کاربردهای نیازمند تحمل جریان صاعقه |
| شبکه سه‌فاز + نول | مدلهای 3+NPE | باید نوع شبکه بررسی شود |
| نیاز به وضعیت از راه دور | مدلهای دارای FS/Remote | مناسب تابلوهای دارای مانیتورینگ |
| سیستم PV | SPD مخصوص PV | AC و DC را با هم اشتباه نکنید |
این جدول برای انتخاب اولیه است و انتخاب نهایی باید با نقشه، نوع شبکه و دیتاشیت مدل انجام شود. مشخصات خانواده V20 و V50 در مستندات رسمی OBO قابل بررسی است.
راهنمای انتخاب سرج ارستر DC در 8 مرحله
اگر بخواهیم فرآیند انتخاب را ساده کنیم، این ترتیب پیشنهاد میشود:
- مرحله اول: حداکثر ولتاژ سیستم را محاسبه کنید
فقط ولتاژ نامی اینورتر را نگاه نکنید. Voc و شرایط دمایی آرایه را نیز بررسی کنید. - مرحله دوم: نوع سیستم را مشخص کنید
PV؟ باتری؟ UPS؟ مدار صنعتی DC؟ اگر کاربرد PV است، SPD مخصوص PV انتخاب شود. - مرحله سوم: Type را تعیین کنید
Type 2 یا Type 1+2؟ - مرحله چهارم: سیستم حفاظت صاعقه را بررسی کنید
وجود LPS خارجی میتواند روی طراحی SPD اثرگذار باشد. - مرحله پنجم: آرایش مدار را تعیین کنید
Y یا Δ و تعداد پل‌ها را مطابق طراحی و دیتاشیت مشخص کنید. - مرحله ششم: In و Imax را مقایسه کنید
هرگز صرفاً بر اساس عدد kA تصمیم نگیرید. - مرحله هفتم: Up را بررسی کنید
SPD باید سطح حفاظت مناسب برای تجهیزات پایین‌دست ایجاد کند. - مرحله هشتم: محل نصب و کابل‌کشی را بررسی کنید
طول کابل و هماهنگی SPDها بسیار مهم است.
اشتباهات رایج هنگام خرید سرج ارستر DC
- اشتباه اول: خرید بر اساس عبارت «1000V»: دو محصول 1000V ممکن است از نظر Type، Up، In، Imax و آرایش اتصال کاملاً متفاوت باشند.
- اشتباه دوم: مقایسه صرفاً بر اساس kA: 20kA و 40kA بدون مشخص کردن In/Imax و شکل موج قابل مقایسه نیستند.
- اشتباه سوم: استفاده از SPD AC در سمت DC: این یکی از اشتباهات جدی است.
- اشتباه چهارم: بی‌توجهی به Voc: حداکثر ولتاژ آرایه باید در انتخاب SPD لحاظ شود.
- اشتباه پنجم: بی‌توجهی به MPPT: ورودی‌های مستقل اینورتر باید در طراحی حفاظتی بررسی شوند.
- اشتباه ششم: انتخاب Type 2 برای همه پروژهها: در برخی پروژهها به Type 1+2 نیاز است.
- اشتباه هفتم: بی‌توجهی به طول کابل: محل نصب SPD باید با طراحی کابل‌کشی هماهنگ باشد.
- اشتباه هشتم: خرید بدون کد دقیق OBO: عبارت «سرج ارستر OBO 1000 ولت» برای سفارش حرفه‌ای کافی نیست.
چگونه سرج ارستر DC OBO اصل را انتخاب کنیم؟
برای خرید یک محصول تخصصی مانند SPD، بهتر است فقط نام برند و ظاهر محصول ملاک نباشد.
قبل از سفارش، این موارد را بررسی کنید:
- نام دقیق خانواده محصول
- کد سفارش OBO
- Type
- حداکثر ولتاژ DC
- In
- Imax
- Up
- تعداد پل
- نوع مدار
- کاربرد PV
- دیتاشیت
- استانداردهای اعلام‌شده
- وضعیت موجودی
- شرایط گارانتی/اصالت کالا
شرکت امید بنیان عمران / اوبو ایران میتواند برای پروژه‌هایی که نیاز به انتخاب دقیق مدل دارند، مشخصات تابلو و سیستم را مبنای انتخاب قرار دهد.
استاندارد سرج ارستر DC خورشیدی چیست؟
برای سیستمهای PV، یکی از مراجع اصلی IEC 61643-31:2018 است.
این استاندارد برای SPDهای متصل به سمت DC تأسیسات فتوولتائیک تا 1500V DC تدوین شده و الزامات عملکرد، ایمنی، آزمون و مشخصات آنها را پوشش میدهد.
در کنار آن، IEC 61643-32:2017 اصول انتخاب، نصب و هماهنگی SPDهای متصل به سمت DC سیستم PV را بررسی میکند و سیستمهای PV تا 1500V DC و بخش AC سیستم تا 1000V RMS را در دامنه خود قرار میدهد.
این نکته برای محتوای فنی سال 2026 مهم است؛ زیرا بعضی مطالب قدیمی فارسی هنوز به استانداردهای قدیمی مانند EN 50539-11 به‌عنوان مرجع اصلی اشاره می‌کنند، در حالی که IEC 61643-31 و IEC 61643-32 مراجع مرتبط‌تری برای این موضوع هستند. صفحات استاندارد قدیمی نیز در برخی منابع به‌عنوان withdrawn نمایش داده میشوند.
جمع‌بندی؛ بهترین سرج ارستر DC کدام است؟
اگر بخواهیم تمام بحث را در یک جمله خلاصه کنیم:
بهترین سرج ارستر DC، قوی‌ترین مدل یا گران‌ترین محصول نیست؛ مدلی است که دقیقاً با ولتاژ، آرایش مدار، Type، سطح ریسک و طراحی حفاظتی پروژه هماهنگ باشد.
برای سیستمهای PV، قبل از انتخاب باید حداقل این موارد مشخص باشند:
حداکثر Voc آرایه
حداکثر ولتاژ سیستم
نوع مدار
Type مورد نیاز
In
Imax
Up
محل نصب
طول کابل
تعداد MPPT
سیستم حفاظت صاعقه
آرایش زمین و هم‌بندی
در محصولات OBO، خانواده‌هایی مانند V20 PV برای Type 2 و V25-B+C PV برای Type 1+2 گزینه‌هایی هستند که باید براساس مشخصات واقعی پروژه بررسی شوند. OBO برای مدلهای مختلف، ولتاژهای DC، آرایش مدار و مشخصات تخلیه متفاوتی ارائه میکند.
بنابراین اگر برای یک نیروگاه خورشیدی، تابلو DC، پروژه صنعتی یا سیستم PV به دنبال خرید سرج ارستر DC OBO هستید، بهتر است ابتدا اطلاعات فنی پروژه مشخص شود و سپس کد دقیق محصول انتخاب شود.
سرج ارستر AC یک قطعه ساده برای «گرفتن برق اضافه» نیست؛ یک تجهیز تخصصی در معماری حفاظت در برابر اضافهولتاژ است.
برای انتخاب صحیح باید ابتدا بدانیم:
- شبکه چیست؟
- ولتاژ چقدر است؟
- تکفاز است یا سه‌فاز؟
- TN است یا TT؟
- SPD در کدام تابلو نصب میشود؟
- آیا حفاظت در برابر جریان صاعقه مستقیم نیز لازم است؟
- Type 1+2 لازم است یا Type 2؟
- Uc، Up، In و Imax چه مقادیری باید داشته باشند؟
- فیوز پشتیبان و نحوه اتصال چگونه است؟
برای یک انتخاب Type 2 در خانواده OBO، V20-C یکی از گزینه‌های اصلی است؛ برای کاربردهای ترکیبی Type 1+2، V50-B+C باید بررسی شود. OBO برای این خانواده‌ها مشخصات فنی و دیتاشیت‌های جداگانه ارائه میکند.
در نهایت، بهترین سرج ارستر، الزاماً قوی‌ترین یا گران‌ترین مدل نیست؛ مدلی است که با سیستم برق، سطح ریسک و طراحی حفاظتی پروژه شما هماهنگ باشد.
اگر برای یک تابلو برق صنعتی، ساختمانی، تجاری یا پروژه خورشیدی قصد انتخاب SPD دارید، بهتر است قبل از خرید، مشخصات شبکه و تابلو بررسی شود تا مدل OBO بر اساس کاربرد واقعی انتخاب شود.
سوالات متداول سرج ارستر DC
یک تجهیز حفاظتی برای محدود کردن اضافهولتاژهای گذرا در مدار جریان مستقیم است. در سیستمهای PV، SPDهای مخصوص سمت DC طبق استاندارد IEC 61643-31 طراحی و آزمون میشوند.
در طراحی سیستمهای PV، حفاظت در برابر اضافهولتاژ باید بر اساس استاندارد، ارزیابی ریسک، ساختار سیستم و طراحی صاعقه بررسی شود. در بسیاری از پروژهها SPD بخشی مهم از سیستم حفاظت است.
یکی برای مدار DC و دیگری برای AC طراحی میشود و نباید صرفاً بر اساس ولتاژ ظاهری جایگزین یکدیگر شوند.
این عبارت میتواند به چند پیکربندی و خانواده مختلف اشاره کند؛ بنابراین برای خرید باید کد دقیق محصول و آرایش اتصال بررسی شود.
V20 PV خانوادهای از SPDهای Type 2 برای کاربردهای فتوولتائیک است. OBO مدلهای مختلفی با ولتاژهای DC متفاوت ارائه میکند.
یک خانواده SPD ترکیبی Type 1+2 برای کاربردهای فتوولتائیک است. برای نمونه، OBO مدل V25-B+C 3-PH900 را برای PV تا Voc max برابر 900V DC معرفی کرده است.
این موضوع به طول کابل، طراحی سیستم، زونهای حفاظت و الزامات پروژه بستگی دارد و نباید یک قاعده ثابت برای تمام سیستمها در نظر گرفت. IEC 61643-32 اصول انتخاب و نصب را برای این موضوع پوشش میدهد.