اضافه ولتاژ گذرا چیست؟ بررسی علل، انواع و روش‌های حفاظت

توضیحات کامل در مورد اضافه ولتاژ گذرا

شرکت امید بنیان عمران

تنها نماینده رسمی سرج ارستر OBO آلمان در ایران

اضافه ولتاژ گذرا چیست؟ بررسی علل، انواع و روش‌های حفاظت با سرج ارستر

تصور کنید یک تابلو برق در یک کارخانه بدون هیچ مشکلی در حال کار است؛ موتورها، PLCها، تجهیزات کنترلی و سیستم‌های ارتباطی همگی ولتاژ نامی خود را دریافت می‌کنند. ناگهان یک کلید قدرت قطع یا وصل می‌شود یا در فاصله‌ای نزدیک صاعقه رخ می‌دهد. ممکن است در مدت‌زمانی بسیار کوتاه، یک پالس ولتاژی با دامنه بسیار بالاتر از ولتاژ عادی شبکه روی هادی‌ها ظاهر شود.

این پالس ممکن است آن‌قدر کوتاه باشد که حتی یک مولتی‌متر معمولی آن را به‌درستی ثبت نکند، اما انرژی و دامنه آن برای آسیب‌زدن به عایق، منابع تغذیه، تجهیزات الکترونیکی، PLC، درایو، تجهیزات شبکه و سایر مصرف‌کننده‌های حساس کافی باشد.

به این پدیده اضافه ولتاژ گذرا (Transient Overvoltage) گفته می‌شود.

در این مقاله بررسی می‌کنیم اضافه ولتاژ گذرا دقیقاً چیست، چه عواملی باعث ایجاد آن می‌شوند، چه تفاوتی با اضافه ولتاژ موقتی دارد، چگونه به تجهیزات آسیب می‌زند و چرا استفاده صحیح از سرج ارستر یا SPD یکی از بخش‌های مهم سیستم حفاظت الکتریکی محسوب می‌شود.

اضافه ولتاژ گذرا چیست؟

اضافه ولتاژ گذرا، افزایش بسیار سریع و کوتاه‌مدت ولتاژ نسبت به مقدار عادی سیستم است که در اثر پدیده‌هایی مانند صاعقه، کلیدزنی، تغییرات ناگهانی بار و برخی خطاهای شبکه ایجاد می‌شود.

در استانداردهای مرتبط با حفاظت در برابر اضافه‌ ولتاژ، مفهوم اضافه‌ولتاژ به ولتاژی اشاره دارد که مقدار پیک آن از پیک متناظر ولتاژ بیشینه در شرایط عادی بهره‌برداری بیشتر باشد. اضافه ولتاژ گذرا نیز در دسته رخدادهای کوتاه‌مدت قرار می‌گیرد.

نکته مهم اینجاست که گذرا بودن به معنای بی‌خطر بودن نیست.

اتفاقاً یکی از مشکلات اصلی این پدیده همین است که زمان آن بسیار کوتاه است، اما دامنه آن می‌تواند بسیار زیاد باشد. در نتیجه تجهیزی که برای تحمل ولتاژ عادی طراحی شده، ممکن است در اثر یک پالس کوتاه دچار شکست عایقی یا آسیب الکترونیکی شود.

  • سرج ارستر چیست؟ برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.

یک مثال ساده برای درک اضافه ولتاژ گذرا

فرض کنید یک تجهیز الکتریکی برای کار با شبکه 230 ولت طراحی شده است.

ولتاژ عادی شبکه در محدوده مورد انتظار قرار دارد و تجهیز نیز بدون مشکل کار می‌کند. حالا یک پالس بسیار سریع روی شبکه ایجاد می‌شود.

ممکن است مدت این پالس بسیار کوتاه باشد، اما مقدار ولتاژ آن چند برابر ولتاژ کاری تجهیز شود.

در این حالت، تجهیز فرصت زیادی برای «واکنش» ندارد. اگر سیستم حفاظتی مناسبی وجود نداشته باشد، انرژی این پالس می‌تواند از طریق مسیرهای تغذیه، ارت، سیگنال یا ارتباطات وارد تجهیز شود.

به همین دلیل حفاظت در برابر سرج را نمی‌توان صرفاً با بررسی نوسانات عادی ولتاژ انجام داد.

مهم‌ترین عوامل ایجاد اضافه ولتاژ گذرا چیست؟

اضافه ولتاژ گذرا معمولاً از یک منبع واحد ایجاد نمی‌شود و بسته به نوع تأسیسات، معماری شبکه و شرایط محیطی، عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

صاعقه یکی از مهم‌ترین منابع ایجاد اضافه ولتاژهای شدید است.

برای ایجاد آسیب لازم نیست حتماً صاعقه مستقیماً به ساختمان یا تابلو برق برخورد کند. میدان الکترومغناطیسی و جریان ناشی از تخلیه صاعقه می‌تواند از طریق مسیرهای مختلف، اضافه ولتاژ را در شبکه‌های الکتریکی و ارتباطی القا یا منتقل کند.

OBO نیز تأکید می‌کند که آسیب‌های ناشی از سرج تنها به برخورد مستقیم صاعقه محدود نیستند و حتی صاعقه در فاصله قابل توجهی از ساختمان می‌تواند باعث ایجاد اضافه ولتاژ خطرناک شود.

در یک سیستم حفاظت کامل، بنابراین باید علاوه بر حفاظت خارجی در برابر صاعقه، حفاظت داخلی در برابر اضافه ولتاژ و سرج نیز در نظر گرفته شود.

یکی دیگر از منابع مهم اضافه ولتاژ گذرا، Switching یا عملیات کلیدزنی است.

قطع و وصل بارهای الکتریکی، به‌خصوص بارهای القایی مانند موتورها، ترانسفورماتورها، کنتاکتورها و برخی تجهیزات صنعتی، می‌تواند باعث ایجاد گذراهای ولتاژی شود.

این موضوع در محیط‌های صنعتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا تعداد زیادی تجهیز قدرت در یک شبکه مشترک فعالیت می‌کنند.

به همین دلیل، تصور اینکه «اگر منطقه ما صاعقه ندارد، پس نیازی به SPD نداریم» از نظر فنی درست نیست.

OBO نیز کاربرد تجهیزات حفاظت در برابر سرج را تنها به صاعقه محدود نمی‌کند و از حفاظت در برابر lightning events and switching actions صحبت می‌کند.

راه‌اندازی یا توقف موتورهای بزرگ، ترانسفورماتورها و سایر بارهای توان بالا می‌تواند موجب ایجاد گذراهای الکتریکی شود.

این گذراها ممکن است در خود تأسیسات ایجاد شوند و لزوماً از شبکه بیرونی وارد ساختمان نشده باشند.

در چنین شرایطی، SPD مناسب می‌تواند به کاهش سطح اضافه ولتاژ و حفاظت از تجهیزات حساس کمک کند.

اضافه ولتاژ همیشه از طریق اتصال مستقیم وارد یک مدار نمی‌شود.

تغییرات سریع جریان و ولتاژ می‌تواند از طریق میدان‌های الکترومغناطیسی به کابل‌های مجاور کوپل شود.

این مسئله در ساختمان‌هایی که کابل‌های قدرت، کنترل، شبکه، تلفن، دوربین مداربسته و سیستم‌های اتوماسیون در مجاورت یکدیگر قرار دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به همین دلیل، حفاظت در برابر سرج فقط برای کابل برق نیست و در طراحی حرفه‌ای باید خطوط مختلفی که وارد ساختمان یا تجهیزات می‌شوند بررسی شوند.

OBO نیز برای سیستم‌های داده، کنترل، اندازه‌گیری و ارتباطات راهکارهای اختصاصی حفاظت در برابر سرج ارائه می‌کند.

اگر به دنبال خرید سرج ارستر تکفاز و یا سرج ارستر سه فاز صنعتی هستید و یا می‌خواهید قبل از هر اقدامی مشاوره تخصصی با مهندسین برق داشته باشید و از اطلاعات جامع بهرهمند شوید، کارشناسان ما در خدمات شما هستند.

تفاوت اضافه ولتاژ گذرا و اضافه ولتاژ موقتی چیست؟

یکی از اشتباهات رایج در مقالات فارسی، یکی دانستن Transient Overvoltage و Temporary Overvoltage یا TOV است.

این دو پدیده از نظر ماهیت و زمان دوام یکسان نیستند.

اضافه ولتاژ گذرا (Transient Overvoltage)

  1. بسیار سریع اتفاق می‌افتد.
  2. معمولاً در بازه بسیار کوتاهی رخ می‌دهد.
  3. می‌تواند دامنه بسیار بالایی داشته باشد.
  4. صاعقه و کلیدزنی از عوامل مهم آن هستند.
  5. برای تجهیزات الکترونیکی و عایق‌ها خطرناک است.
  6. SPD برای محدود کردن اثر آن طراحی می‌شود.

اضافه ولتاژ موقتی (TOV)

اضافه ولتاژ موقتی مدت بیشتری نسبت به یک سرج معمولی ادامه پیدا می‌کند و می‌تواند ناشی از شرایط غیرعادی شبکه، خطاهای سیستم یا برخی تغییرات ساختاری در شبکه باشد.

بنابراین SPD را نباید به‌عنوان راه‌حل عمومی برای تمام انواع مشکلات ولتاژ در نظر گرفت؛ انتخاب تجهیز باید براساس نوع پدیده، ساختار شبکه و الزامات حفاظتی انجام شود.

اضافه ولتاژ گذرا چه آسیبی به تجهیزات وارد می‌کند؟

ممکن است یک سرج فقط چند میکروثانیه یا مدت بسیار کوتاهی ادامه داشته باشد، اما همین زمان برای آسیب‌زدن به تجهیزات کافی است. مهم‌ترین پیامدها عبارت‌اند از:

  1. آسیب به عایق تجهیزات: پالس ولتاژ بالا می‌تواند تنش الکتریکی شدیدی به عایق وارد کند و در شرایط نامناسب باعث شکست عایقی شود.
  2. خرابی تجهیزات الکترونیکی: منابع تغذیه، بردهای الکترونیکی، PLCها، تجهیزات شبکه، سیستم‌های کنترل و تجهیزات هوشمند نسبت به گذراهای شدید حساس هستند.
  3. کاهش عمر تجهیزات: همه آسیب‌ها الزاماً به شکل سوختن فوری ظاهر نمی‌شوند. برخی سرج‌ها می‌توانند به مرور باعث تخریب یا کاهش عمر قطعات شوند.
  4. توقف خط تولید: در یک محیط صنعتی، خرابی یک تجهیز کنترلی کوچک می‌تواند کل یک فرآیند تولید را متوقف کند.
  5. از بین رفتن اطلاعات: تجهیزات ذخیره‌سازی، شبکه و سیستم‌های کنترل نیز می‌توانند تحت تأثیر اضافه ولتاژ قرار بگیرند. OBO نیز هزینه‌های ناشی از از دست رفتن داده و توقف تولید را از پیامدهای مهم سرج عنوان می‌کند.

سرج ارستر چگونه در برابر اضافه ولتاژ گذرا از تجهیزات محافظت می‌کند؟

SPD یا Surge Protective Device وسیله‌ای است که برای محدود کردن اضافه ولتاژهای گذرا و منحرف کردن جریان سرج طراحی شده است.

طبق IEC 61643-11، SPDهای مورد استفاده در سیستم‌های برق فشار ضعیف شامل دست‌کم یک جزء غیرخطی هستند و برای محدود کردن ولتاژهای سرج و هدایت جریان‌های ناشی از آن طراحی می‌شوند.

رفتار SPD را می‌توان به زبان ساده این‌طور توضیح داد:

در شرایط عادی، SPD نباید مسیر اصلی جریان مصرف‌کننده را مختل کند.

وقتی یک سرج با دامنه بالا ظاهر می‌شود، عنصر حفاظتی داخل SPD وارد ناحیه عملکرد خود شده و مسیر مناسبی برای تخلیه جریان سرج ایجاد می‌کند؛ در نتیجه ولتاژ اعمال‌شده به تجهیز پایین‌تر نگه داشته می‌شود.

در فناوری‌های مختلف SPD از عناصر غیرخطی مانند وریستورهای اکسید فلزی (MOV) و در برخی ساختارها از فاصله جرقه‌ای (Spark Gap) استفاده می‌شود.

وریستور چیست و چه نقشی در سرج ارستر دارد؟

برای مطالعه مقاله فوق و سایر مطالب بر روی لینک کلیک نمایید.

SPD چیست و چگونه کار می‌کند؟

برای مطالعه مقاله فوق و سایر مطالب بر روی لینک کلیک نمایید.

آیا سرج ارستر همان صاعقه‌گیر است؟

خیر؛ اگرچه این اصطلاحات گاهی در بازار به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر طراحی سیستم حفاظت، نباید آن‌ها را یکی دانست.

سیستم صاعقه‌گیر خارجی وظیفه دارد مسیر کنترل‌شده‌ای برای دریافت و هدایت جریان صاعقه ایجاد کند.

در مقابل، SPD یا سرج ارستر برای حفاظت مدارها و تجهیزات در برابر اضافه ولتاژهای گذرا و جریان‌های سرج در شبکه‌های الکتریکی و برخی خطوط ارتباطی به کار می‌رود.

یک سیستم حفاظت کامل ممکن است به هر دو نیاز داشته باشد.

OBO نیز در راهکارهای حفاظت خود، سیستم حفاظت خارجی در برابر صاعقه و تجهیزات SPD را به‌عنوان اجزای مکمل سیستم حفاظتی معرفی می‌کند.

انواع SPD برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژ گذرا

در طراحی سیستم حفاظت، انتخاب SPD فقط براساس حداکثر جریان تخلیه انجام نمی‌شود و نوع تجهیز نیز اهمیت زیادی دارد.

SPD نوع 1 یا Type 1

این تجهیزات برای شرایطی طراحی می‌شوند که سیستم در معرض جریان‌های ناشی از صاعقه قرار دارد و معمولاً در ابتدای تأسیسات و در سناریوهای مرتبط با سیستم حفاظت در برابر صاعقه خارجی استفاده می‌شوند.

در آزمون‌های مرتبط، شکل موج 10/350 µs برای شبیه‌سازی جریان صاعقه و توانایی تحمل جریان‌های مربوط به آن اهمیت دارد.

SPD نوع 2 یا Type 2

نوع 2 عمدتاً برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژهای ناشی از سرج‌های القایی و کلیدزنی در تابلوهای توزیع استفاده می‌شود.

شکل موج متداول آزمون جریان برای این دسته 8/20 µs است.

SPD نوع 3 یا Type 3

این تجهیزات در نزدیکی تجهیزات حساس و برای حفاظت تکمیلی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بنابراین در یک طراحی اصولی، موضوع فقط «خرید یک سرج ارستر» نیست؛ بلکه باید دید سرج از کجا وارد می‌شود، در کدام نقطه باید تخلیه شود و چه سطحی از حفاظت برای تجهیز نهایی لازم است.

OBO نیز راهکارهای حفاظت مرحله‌ای و محصولات Type 1، Type 2 و Type 3 را در سبد حفاظت خود ارائه می‌کند.

  • مقایسه سرج ارستر Type 1، Type 2 و Type 3 برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.

چرا فقط نصب یک SPD همیشه کافی نیست؟

یکی از نکات مهم در طراحی حفاظت، مفهوم حفاظت چندمرحله‌ای است.

فرض کنید یک ساختمان دارای تابلو اصلی، چند تابلو فرعی و تجهیزات حساس الکترونیکی باشد.

اگر تمام انرژی سرج قرار باشد فقط توسط یک تجهیز در انتهای مسیر کنترل شود، ممکن است سطح حفاظت مورد نیاز تجهیزات مختلف تأمین نشود.

در یک طراحی مناسب، بسته به شرایط سیستم، ممکن است از ترکیبی از:

Type 1 → Type 2 → Type 3

استفاده شود.

همچنین مسیرهای دیگری مانند کابل‌های شبکه، مخابرات، سیستم کنترل و خطوط DC نیز ممکن است به حفاظت اختصاصی نیاز داشته باشند.

OBO در راهنمای حفاظت خود تأکید می‌کند که حتی یک مفهوم خوب حفاظت در برابر صاعقه و سرج زمانی کامل است که خطوط الکتریکی و فلزی واردشونده به ساختمان نیز در طرح حفاظت و هم‌بندی مناسب دیده شوند.

  • انواع سرج ارستر Type 1، Type 2 و Type 3 برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.

اگر به دنبال خرید سرج ارستر تکفاز و یا سرج ارستر سه فاز صنعتی هستید و یا می‌خواهید قبل از هر اقدامی مشاوره تخصصی با مهندسین برق داشته باشید و از اطلاعات جامع بهرهمند شوید، کارشناسان ما در خدمات شما هستند.

شکل موج 8/20 و 10/350 در حفاظت در برابر سرج چیست؟

اگر هنگام انتخاب SPD با عباراتی مانند 8/20 µs یا 10/350 µs مواجه شده‌اید، این اعداد صرفاً مشخصات ظاهری محصول نیستند؛ بلکه شکل موج جریان آزمون را توصیف می‌کنند. به‌طور ساده:

  1. 10/350 µs بیشتر برای شبیه‌سازی جریان‌های مرتبط با صاعقه و آزمون‌های Type 1 اهمیت دارد.
  2. 8/20 µs برای شبیه‌سازی سرج‌های جریان با مدت کوتاه‌تر، به‌ویژه در آزمون‌های Type 2، بسیار متداول است.

OBO در مرکز آزمون BET خود امکان آزمون SPDهای Type 1 و Type 2 را با مولد جریان صاعقه و پالس‌های 10/350 و 8/20 فراهم کرده است. این مرکز همچنین برای آزمون‌های مرتبط با سرج‌های کلیدزنی از مولدهای ترکیبی استفاده می‌کند.

پارامترهای مهم هنگام انتخاب سرج ارستر چیست؟

انتخاب SPD فقط بر اساس عبارت «چند کیلوآمپر است؟» کار درستی نیست. پارامترهای مختلفی باید در کنار هم بررسی شوند؛ از جمله:

  1. ولتاژ کاری دائم یا Uc
    SPD باید برای ولتاژ سیستم موردنظر مناسب باشد.
  2. سطح حفاظت ولتاژ یا Up
    این پارامتر نشان می‌دهد SPD تا چه سطحی ولتاژ را محدود می‌کند و برای هماهنگی با سطح تحمل عایقی تجهیزات اهمیت دارد.
  3. جریان تخلیه نامی In
    این پارامتر یکی از مشخصات مهم SPDهای مربوط به سرج است و باید متناسب با شرایط نصب و سطح ریسک انتخاب شود.
  4. جریان تخلیه ماکزیمم Imax
    حداکثر جریان سرجی که SPD تحت شرایط آزمون مشخص قادر به تحمل آن است.
  5. جریان ضربه Iimp
    در SPDهای Type 1 اهمیت ویژه‌ای دارد و با شکل موج 10/350 µs بیان می‌شود.
  6. سیستم اتصال زمین و نوع شبکه
    نوع سیستم مانند TN، TT و سایر آرایش‌ها می‌تواند روی انتخاب نوع و مدار داخلی SPD تأثیر داشته باشد.
  7. هماهنگی بین SPDها
    اگر چند مرحله SPD در تأسیسات استفاده شود، هماهنگی آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
پارامترهای مهم هنگام انتخاب سرج ارستر چیست؟
  • نحوه نصب صحیح سرج ارستر (Surge Arrester) در تابلو برق برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات تخصصی ما در حوزه برق بر روی لینک کلیک نمایید.

استاندارد IEC 61643-11 درباره SPD چه می‌گوید؟

برای محتوای تخصصی مربوط به سرج ارستر، اشاره به استانداردهای واقعی اهمیت زیادی دارد.

استاندارد IEC 61643-11:2025 الزامات و روش‌های آزمون تجهیزات حفاظت در برابر سرج متصل به سیستم‌های برق AC فشار ضعیف را مشخص می‌کند و تجهیزات تا 1000 ولت RMS را پوشش می‌دهد. این استاندارد در سال 2025 منتشر شده و نسخه جدید IEC 61643-11 محسوب می‌شود.

این موضوع برای محتوای سال 2026 اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا استفاده از منابعی که هنوز IEC 61643-11:2011 را به‌عنوان آخرین ویرایش معرفی می‌کنند، از نظر به‌روزبودن محتوا ایده‌آل نیست. نسخه 2011 در صفحه IEC به‌عنوان نسخه قبلی و withdrawn نیز مشخص شده است.

اضافه ولتاژ گذرا فقط در کابل برق اتفاق نمی‌افتد

این نکته برای بسیاری از کاربران جالب است.

اگر یک ساختمان به سیستم‌های زیر مجهز باشد:

  1. دوربین مداربسته
  2. شبکه کامپیوتری
  3. تلفن
  4. سیستم اعلام حریق
  5. PLC
  6. سیستم BMS
  7. تجهیزات اندازه‌گیری
  8. سیستم‌های اتوماسیون
  9. تجهیزات مخابراتی
  10. پنل‌های خورشیدی

فقط حفاظت خط برق کافی نیست.

هر مسیر فلزی که بتواند انرژی گذرا را به تجهیزات منتقل کند، باید در طراحی حفاظت بررسی شود.

به همین دلیل OBO علاوه بر SPDهای برق، راهکارهایی برای حفاظت خطوط داده، اندازه‌گیری و کنترل نیز دارد.

آیا ارت ضعیف باعث بی‌اثر شدن سرج ارستر می‌شود؟

سیستم ارت و هم‌بندی نقش بسیار مهمی در عملکرد صحیح سیستم حفاظت دارد.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

SPD جایگزین سیستم ارتینگ مناسب نیست.

SPD، ارتینگ، هم‌بندی هم‌پتانسیل و حفاظت خارجی در برابر صاعقه، اجزای یک مفهوم حفاظتی یکپارچه هستند.

طول و مسیر هادی اتصال SPD نیز اهمیت دارد؛ زیرا در برابر یک پالس بسیار سریع، حتی اندوکتانس مسیر اتصال می‌تواند باعث افزایش ولتاژ باقی‌مانده در دو سر مسیر شود.

بنابراین نصب SPD بدون توجه به مسیر سیم‌کشی، طول اتصالات، سیستم زمین و هماهنگی حفاظتی، می‌تواند نتیجه مطلوب را ایجاد نکند.

آیا فیوز یا کلید مینیاتوری می‌تواند جای سرج ارستر را بگیرد؟

پاسخ به این سؤال فقط با نگاه کردن به آمپراژ تابلو یا تعداد مصرف‌کننده‌ها امکان‌پذیر نیست.

برای تصمیم‌گیری باید مواردی مانند این‌ها بررسی شوند:

  1. نوع ساختمان و کاربری آن
  2. وجود یا عدم وجود سیستم حفاظت خارجی در برابر صاعقه
  3. نحوه تغذیه ساختمان
  4. نوع سیستم زمین
  5. طول و مسیر کابل‌ها
  6. وجود تجهیزات الکترونیکی حساس
  7. وجود سیستم‌های کنترل و اتوماسیون
  8. احتمال یا سابقه رخدادهای صاعقه
  9. وجود بارهای بزرگ و عملیات کلیدزنی
  10. وجود خطوط ارتباطی یا فلزی ورودی به ساختمان

در واقع، انتخاب SPD یک تصمیم مهندسی است، نه صرفاً انتخاب محصولی با بیشترین مقدار kA.

سرج ارستر OBO برای چه کاربردهایی استفاده می‌شود؟

OBO Bettermann طیف گسترده‌ای از راهکارهای حفاظت در برابر سرج ارائه می‌کند؛ از جمله تجهیزات مورد استفاده در:

  1. تابلوهای اصلی
  2. تابلوهای توزیع
  3. ساختمان‌های تجاری
  4. صنایع
  5. مراکز داده
  6. سیستم‌های خورشیدی
  7. سیستم‌های کنترل و اندازه‌گیری
  8. شبکه و دیتا
  9. سیستم‌های حساس الکترونیکی
  10. محیط‌های خاص و Ex

در سبد OBO محصولاتی مانند خانواده‌های MCF، V50، V20 و V10 برای سناریوهای مختلف حفاظت در برابر سرج ارائه شده‌اند. خود OBO نیز این خانواده‌ها را در راهکارهای حفاظت خود معرفی می‌کند.

برای سیستم‌های فتوولتائیک نیز OBO حفاظت سمت DC و AC را جداگانه مورد توجه قرار می‌دهد؛ زیرا سرج می‌تواند از هر دو سمت وارد سیستم شود.

جمع‌بندی؛ اضافه ولتاژ گذرا را نباید دست‌کم گرفت

اضافه ولتاژ گذرا یک افزایش سریع و کوتاه‌مدت ولتاژ است که می‌تواند در اثر صاعقه، کلیدزنی، تغییرات ناگهانی بار و سایر پدیده‌های الکتریکی ایجاد شود.

کوتاه بودن مدت این پدیده به معنای کم‌خطر بودن آن نیست. یک سرج می‌تواند در مدت بسیار کوتاهی باعث آسیب به عایق، منابع تغذیه، بردهای الکترونیکی، PLC، تجهیزات شبکه و سیستم‌های کنترل شود.

به همین دلیل، طراحی حفاظت در برابر سرج باید بخشی از طراحی کلی تأسیسات الکتریکی باشد.

استفاده از SPD مناسب، سیستم ارت و هم‌بندی صحیح، حفاظت چندمرحله‌ای و انتخاب درست Type 1، Type 2 یا Type 3 می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک آسیب به تجهیزات داشته باشد.

برای انتخاب سرج ارستر، بهتر است به جای انتخاب صرفاً براساس قیمت یا مقدار kA، ابتدا نوع شبکه، سطح ریسک، محل نصب، نوع تجهیزات و الزامات استاندارد بررسی شود.

شرکت امید بنیان عمران / OBO ایران می‌تواند برای انتخاب محصول مناسب OBO، مشخصات فنی تجهیز و شرایط نصب پروژه را بررسی کرده و راهکار متناسب با سیستم ارائه کند.

سوالات متداول درباره اضافه ولتاژ گذرا

خیر. نوسان یا تغییرات معمول ولتاژ با اضافه ولتاژ گذرا یکسان نیست. سرج یک پدیده بسیار سریع با مدت‌زمان کوتاه و امکان دامنه بسیار بالا است.

خیر. عملیات کلیدزنی، قطع و وصل بارهای القایی، موتورها و برخی شرایط شبکه نیز می‌توانند باعث ایجاد گذرا شو

خیر. SPD می‌تواند در برابر سرج‌های ناشی از صاعقه و همچنین برخی اضافه ولتاژهای ناشی از کلیدزنی از تجهیزات محافظت کند.

لزوماً خیر. بسته به معماری سیستم و سطح حفاظت موردنیاز، ممکن است حفاظت چندمرحله‌ای در تابلوهای مختلف و همچنین حفاظت خطوط دیتا و سایر مسیرهای ورودی مورد نیاز باشد.

Type 1 برای شرایط مرتبط با جریان‌های شدید صاعقه و سناریوهای ورودی سیستم طراحی می‌شود، درحالی‌که Type 2 بیشتر برای حفاظت در برابر سرج‌های ناشی از اثرات غیرمستقیم صاعقه و کلیدزنی در شبکه توزیع کاربرد دارد.

خیر. SPD و سیستم ارتینگ وظایف متفاوت اما مرتبطی دارند و عملکرد مناسب سیستم حفاظت به طراحی صحیح هر دو وابسته است.

بله. سرج می‌تواند از مسیرهای برق یا خطوط ارتباطی وارد تجهیزات شود؛ به همین دلیل برای برخی سیستم‌های شبکه و دیتا، SPD اختصاصی مورد نیاز است.