در دنیای امروزی که تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی نقشی حیاتی در صنایع، ساختمانها و زیرساختهای شهری دارند، حفاظت از آنها در برابر آسیبهای ناشی از اضافهولتاژ اهمیت ویژهای پیدا کرده است. یکی از مهمترین تجهیزات حفاظتی در سیستمهای برق، سرج ارستر (Surge Arrester) یا وسیله حفاظت در برابر اضافه ولتاژ لحظهای است. این مقاله به بررسی عملکرد سرج ارستر و نقش حیاتی آن در حفاظت از شبکههای برق میپردازد.در این مقاله ما به بررسی اهمیت خرید و استفاده از سرج ارستر در صنعت برق میپردازیم و دلایل و مزایا و ویژگیهای لازم جهت خرید سرج ارستر متناسب با سیستم برق ساختمان را برایتان بازگو مینماییم پس تا انتهای این مقاله همراه با ما باشید.
تصور کنید که یک لوله آب داریم که از طریق آن آب به جریان می افتد. اگر به طور ناگهانی جریان آب از حد معمول فراتر رود، ممکن است لوله ترکیده و آسیب ببیند. حالا اگر داخل این لوله، یک سیستم تنظیم کننده فشار وجود داشته باشد که فقط زمانی که فشار آب از حد معمول زیاد شود فعال گردد، این سیستم به طور خودکار فشار اضافی را کاهش داده و از وارد شدن آسیب به لوله جلوگیری می کند.
این سیستم در دنیای الکتریک مانند سرج ارستر عمل می کند. سرج ارستر در مواقعی که ولتاژ در مدار به طور ناگهانی افزایش یابد (برای مثال در اثر رعد و برق یا مشکلات شبکه برق)، به طور خودکار فعال شده و ولتاژ اضافی را به زمین هدایت می کند. این عمل باعث می شود که تجهیزات الکتریکی در برابر آسیب های ناشی از نوسانات ولتاژ محافظت شوند و سیستم به طور ایمن ادامه به کار خود بپردازد.
برای خرید سرج ارستر اصل اوبو همین حالا با تیم پشتیبانی تماس بگیرین.
سرج ارستر یا برقگیر چیست؟ Surge Arrester or Surge Protector Device) SPD)
سرج ارستر (Surge Arrester) یک وسیله حفاظتی است که برای محافظت از تجهیزات الکتریکی در برابر اضافه ولتاژهای ناگهانی استفاده میشود. این اضافه ولتاژها ممکن است ناشی از صاعقه، کلیدزنی در شبکه یا خطاهای سیستم باشند. سرج ارستر با جذب و تخلیه اضافه ولتاژ، مانع از آسیبدیدن تجهیزات حساس میشود.
سرج ارسترها با تخلیه ولتاژ اضافی به سیستم زمین، ولتاژی ایمن برای دستگاهها ایجاد میکنند و به این ترتیب از آسیبهای ناشی از نوسانات ولتاژ محافظت میکنند. یکی از انواع معروف این دستگاهها، سرج ارستر OBO است که نحوه عملکرد آن به طور مؤثر از تجهیزات الکتریکی در برابر اضافه ولتاژ محافظت میکند. شما میتوانید نحوه عملکرد این نوع سرج ارستر را در ویدئو زیر مشاهده کنید.
چرا باید از سرج ارستر استفاده کنیم؟
امروزه با افزایش مصرف انرژی و استفاده گسترده از تجهیزات الکترونیکی حساس، ضرورت استفاده از سرج ارستر بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. این ابزار نقش حیاتی در حفظ سلامت دستگاهها و کاهش خسارتهای ناشی از نوسانات برق دارد. در ادامه با جزئیات کاربردها و مزایای آن آشنا میشوید.
استفاده از سرج ارستر برای محافظت از تجهیزات برقی و الکترونیکی ضروری است. امروزه با پیشرفت فناوری و حساس تر شدن قطعات الکترونیکی، ضربات ناشی از اضافه ولتاژ بیشتر از همیشه به چشم میآید. هر دستگاه یا سیستم الکتریکی معمولاً در محدوده ولتاژ مشخصی کار می کند، و زمانی که این ولتاژ از حد نرمال خود فراتر برود، اضافه ولتاژ در مدار ایجاد میشود. این اضافه ولتاژ ها معمولاً به مدت کوتاهی (کمتر از 0.5 میلی ثانیه) رخ میدهند و اغلب بدون تأثیر طولانی مدت اتفاق می افتند.
با این حال، این نوسانات میتوانند به راحتی قطعات حساس الکترونیکی مانند منابع تغذیه و بارها را تخریب کنند. ولتاژ اضافی ممکن است به اندازه 100 برابر ولتاژ نامی افزایش یابد که به طور قطع به قطعات آسیب میزند. IC ها در مقایسه با رلهها نسبت به این گونه اضافه ولتاژها بسیار حساستر هستند و احتمال آسیب در آنها بیشتر است. پس بهتر است برای کنترل این جریان و جلوگیری از هزینههای اضافی از محافظها استفاده کنید.
مزایای اصلی استفاده از سرج ارستر
سرج ارستر مانع ورود جریانهای ناگهانی و اضافه ولتاژ به مدار میشود. این دستگاه بهصورت مستقیم هزینههای تعمیرات و تعویض تجهیزات را کاهش میدهد. همچنین با افزایش طول عمر دستگاههای برقی، بازدهی و بهرهوری کلی سیستم برقرسانی ارتقا پیدا میکند.
- حفاظت از تجهیزات حساس الکترونیکی
سیستمهای کامپیوتری، تجهیزات مخابراتی و دستگاههای صنعتی بیشترین آسیب را از نوسانات میبینند. نصب سرج ارستر، امنیت این تجهیزات را تضمین کرده و مانع از توقف فعالیتهای حیاتی سازمانها میشود. - کاهش خطر آتشسوزی و خسارتهای مالی
جریانهای لحظهای میتوانند باعث داغ شدن کابلها و در نهایت آتشسوزی شوند. سرج ارستر با کنترل این جریانها، ریسک حوادث را به حداقل میرساند. به همین دلیل استفاده از آن یک سرمایهگذاری هوشمندانه محسوب میشود. - افزایش پایداری شبکه برق
وجود نوسانات شدید در شبکه، کارکرد مداوم تجهیزات را مختل میکند. با استفاده از سرج ارستر، ثبات بیشتری در مدار ایجاد شده و عملکرد سیستم به شکل قابل توجهی بهبود مییابد. - کاربرد گسترده در صنایع مختلف
از ساختمانهای مسکونی گرفته تا صنایع بزرگ، همه نیازمند حفاظت از تجهیزات هستند. در مراکز داده، بیمارستانها و کارخانهها، قطع یا خرابی ناشی از نوسان برق میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. - صرفهجویی در هزینههای بلندمدت
نصب یک سرج ارستر هزینه زیادی ندارد، اما عدم استفاده از آن میتواند منجر به خسارتهای سنگین شود. در حقیقت این دستگاه با جلوگیری از خرابیهای مکرر، هزینههای نگهداری و تعمیرات را کاهش میدهد. - افزایش ایمنی کاربران
علاوه بر حفاظت تجهیزات، سرج ارستر نقش مهمی در حفظ جان کاربران ایفا میکند. جلوگیری از اتصال کوتاه و آتشسوزی به معنای امنیت بیشتر افراد حاضر در محیط است.
سرج ارستر یکی از مؤثرترین راهکارهای حفاظتی در سیستمهای برقرسانی مدرن است. با نصب آن نهتنها امنیت تجهیزات تضمین میشود، بلکه پایداری شبکه و ایمنی کاربران نیز افزایش مییابد. در دنیای امروز که وابستگی به فناوری هر روز بیشتر میشود، استفاده از سرج ارستر انتخابی هوشمندانه و ضروری است.
سرج ارستر خورشیدی (ارستر فتوولتائیک Photovoltaic surge arrester (
با گسترش استفاده از نیروگاههای خورشیدی و سیستمهای فتوولتائیک، اهمیت حفاظت از این تجهیزات بیش از پیش مطرح شده است. یکی از ابزارهای کلیدی برای افزایش طول عمر و کارایی این سیستمها، سرج ارستر خورشیدی یا همان Photovoltaic Surge Arrester است. این وسیله بهطور ویژه برای حفاظت از تجهیزات فتوولتائیک در برابر اضافه ولتاژهای ناگهانی طراحی شده است.
ارستر فتوولتائیک یا سرج ارستر خورشیدی جهت حفاظت از اینورتر و تجهیزات مرتبط با آن در سایت های خورشیدی نصب می شود. با توجه به اینکه پنل های خورشیدی در فضای آزاد، پشت بام و مناطق کوهستانی نصب می شوند احتمال برخورد مستقیم صاعقه به آنها وجود دارد. همچنین تجهیزات نصب شده در سیستم های خورشیدی بسیار به سرج حساس بوده لذا استفاده از برقگیر از الزامات استاندارد می باشد.
چرا سرج ارستر خورشیدی ضروری است؟
سیستمهای خورشیدی به دلیل نصب در فضای باز، در معرض صاعقه و نوسانات شدید برق قرار دارند. اضافه ولتاژ ناشی از این عوامل میتواند سلولهای خورشیدی، اینورتر و کابلهای اتصال را تخریب کند. استفاده از سرج ارستر خورشیدی مانع از انتقال این ولتاژها به اجزای حساس سیستم میشود.
جهت مطالعه و دانلود کاتالوگ ها و بروشورهای محصولات اینجا کلیک کنید.
راهنمای انتخاب سرج ارستر مناسب برای نیاز شما
برای انتخاب سرج ارستر مناسب، ابتدا باید نوع تجهیزات و سیستم های خود را در نظر بگیرید. ارستر های کلاس B برای ضربات مستقیم صاعقه و کلاس C برای نوسانات ولتاژ استفاده می شوند. بررسی قدرت تحمل ارستر و نوع سیستم زمین نیز ضروری است. در انتخاب باید به مشخصات فنی مانند ولتاژ و جریان نامی، توان تخلیه، و نوع اتصال توجه کنید. همچنین، ارستر باید با نیازهای خاص شما مانند سیستم تکفاز یا سه فاز و نوع بار الکتریکی سازگار باشد. با در نظر گرفتن این معیارها، می توانید انتخابی دقیق و موثر داشته باشید.
انتخاب سرج ارستر برق و هماهنگی بین آنها نیاز به تخصص و تجربه کافی دارد لذا یکی از بهترین راه های طراحی سیستم حفاظت داخلی یا انتخاب برقگیر بهره بردن از نرم افزار می باشد.
لینک درخواست نرم افزار طراحی سرج ارستر
راهنمای انتخاب surge arrester را در قالب PDF می توانید از این لینک دانلود نمایید همچنین ویدئو توضیحی درباره نحوه استفاده از آن را می توانید در این صفحه مشاهده نمایید.
تفاوت سرج ارستر با سایر ابزارهای حفاظتی الکتریکی
سرج ارستر ها با فیوز ها تفاوت اساس دارند. فیوز های قطع کننده برای محافظت در برابر اضافه بار و اتصالات و کوتاه طراحی شده اند. در حالی که ساختار و هدف از ساخت سرج ارستر ها برای مقابله با ولتاژ های اضافی و نوسانات کوتاه مدت ناشی از صاعقه یا سوئیچینگ در نظر گرفته شده است. سرج ارستر جریان اضافی را به زمین هدایت می کند، در حالی که فیوز و قطع کننده ها جریان را قطع می کنند تا از آسیب به تجهیزات جلوگیری کنند.
سرج ارستر چه اجزایی دارد؟
سرج ارستر برق شامل اجزای زیر می باشد. اصلی ترین قسمت وریستور و اسپارک گپ می باشد.
- بدنه سرج ارستر:
به طور معمول بدنه آنها پلاستیکی می باشد ولی معمولا در سرچ ارسترهای شبکه از بدنه آلومینیومی و در سرج ارسترهای مخابراتی از بدنه استیل استفاده می شود.
بدنه آلومینیومی
بدنه پلاستیکی
بدنه استیل
- اسپارک گپ:
اسپارک گپ یا جرقه گیر (Spark Gap) از دو الکترود ساخته شده است که در فاصله معینی نسبت بهم قرارگرفته اند.این فاصله هوایی در اسپارک گپ ها با هوا یا گازهای خاص مثل هگزا فولراید گوگرد پر شده است. در هنگام افزایش ولتاژ در دو سر اسپارک گپ گاز داخل آن یونیزه شده وجرقه ای زده می شود که در زمان بسیار کم اتصال لازم برای تخلیه جریان الکتریکی به سیستم زمین را فراهم می کند.
- وریستور:
وریستور (Varistor) که به عنوان یک مقاومت وابسته به ولتاژ (Voltage Dependent Resistors) با رفتاری غیر خطی می باشد که وظیفه حفاظت از تجهیزات الکترونیکی را در برابر سرج یا ولتاژهای گذرا را دارند.
وریستور ها در حالت نرمال مقاومت بینهایت داشته ولی در زمان افزایش ولتاژ ناگهانی مقاومت آنها بسیار کمتر شده و امکان نشت یا تخلیه جریان به سیستم زمین را فراهم می کنند. وریستورهای بازار معمولا از نوع متال اکسید هستن (metal oxide varistor).
سایر قطعات همچون دیود، خازن و مقاومت های SMD نیز در ساخت سرچ ارسترهای مختلف استفاده می شود که اطلاعات بیشتر را می توانید در صفحات دیگر بیابید.
عمر مفید سرج ارستر و زمان تعویض آن
عمر مفید سرج ارستر معمولاً بین 3 تا 5 سال است، اما بسته به نوع، کیفیت و میزان استفاده، این مدت ممکن است کمتر یا بیشتر شود. عواملی مانند تعداد و شدت نوسانات ولتاژ، شرایط محیطی (رطوبت، دما) و نوع سیستم برق تأثیر زیادی بر عمر آن دارند. در صورتی که سرج ارستر در معرض ضربات یا نوسانات شدید قرار گیرد، احتمالاً نیاز به تعویض آن قبل از پایان عمر مفید خواهد بود. همچنین، توصیه می شود پس از هر صاعقه یا جریان اضافی شدید، ارستر را بررسی و در صورت آسیب تعویض کنید.
بهترین برند های سرج ارستر در بازار
OBO Bettermannیکی از بهترین و معتبرترین برند های سرج ارستر در بازار است که با سابقه ای بیش از 100 سال در صنعت الکتریک، محصولات با کیفیت و نوآورانه ای تولید می کند. این برند آلمانی در طراحی و تولید سیستم های حفاظتی، از جمله سرج ارستر، پیشرو است. سرج ارستر های OBO با توانایی های بالا در تخلیه جریان های اضافی و حفاظت مؤثر از تجهیزات الکتریکی، در برابر نوسانات ولتاژ و صاعقه بسیار کارآمد محصولات OBO به دلیل ساختار مقاوم و تکنولوژی روز، طول عمر بالا و تطابق با استاندارد هاییOBO هستند.
Schneider Electric: این برند معروف فرانسوی محصولات متنوعی برای حفاظت از تجهیزات الکتریکی، از جمله سرج ارستر، تولید می کند.
Eaton: یکی از برند های برجسته آمریکایی که سرج ارستر های مقاوم و کارآمدی برای سیستم های صنعتی و خانگی تولید می کند.
Siemens: برند آلمانی معتبر که در زمینه حفاظت الکتریکی و تولید سرج ارستر های صنعتی و تجاری فعالیت دارد.
Legrand: این برند فرانسوی محصولات متنوعی برای حفاظت از سیستم های برق تولید می کند و سرج ارسترهای آن به دلیل کیفیت بالا شناخته شده است.
Phoenix Contact: این برند آلمانی در زمینه تجهیزات الکتریکی و حفاظتی، شامل سرج ارستر های پیشرفته، شناخته می شود.
وریستور چه ساختاری دارد و چگونه کار می کند؟
ساختار وریستور به گونه ای است که با افزایش ولتاژ دو سر وریستور و قطبی شدن، ذرات اکسید روی به هم چسبیده و یک مسیر برای تخلیه جریان از یک پایه به پایه دیگر را فراهم می کند.
نصب و نگهداری سرج ارستر:
برای نصب و نگهداری صحیح سرج ارستر و حفظ کارایی آن، ابتدا باید محل مناسب نصب آن را انتخاب کنید. بهترین مکان برای نصب سرج ارستر، نزدیک ترین محل به ورودی برق و قبل از تقسیم بندی برق ساختمان است. همچنین، باید نصب آن در نزدیکی سیستم زمین صورت گیرد تا ولتاژ اضافی به درستی تخلیه شود. هنگام استفاده از انواع مختلف سرج ارستر، ترتیب نصب آن ها کلاس B، C، D باید رعایت شود تا عملکرد بهینه داشته باشند.
اتصال به سیستم زمین باید به دقت انجام شود تا تخلیه ولتاژ اضافی به درستی صورت گیرد. بررسی دوره ای ارسترها برای اطمینان از سلامت آن ها ضروری است، و در صورت مشاهده آسیب یا تغییرات، باید ارستر تعویض شود. همچنین، باید از گرد و غبار و رطوبت دور نگه داشته شوند و در صورت نیاز، تمیز شوند. انتخاب مدل مناسب برای سیستم و دستگاه های مورد نظر نیز بسیار مهم است تا کارایی دستگاه حفظ شود. با رعایت این نکات، عمر مفید سرج ارستر افزایش می یابد و از بروز مشکلات جلوگیری می شود.
سرج ارستر چگونه از تجهیزات حفاظت می کند؟
در زمانی که افزایش ولتاژ گذرا ناشی از صاعقه یا سوییچینگ داریم عایق بین مثبت و منفی روی بردها یا فاز و نول، هادی شده و بین این دو قطب جرقه زده می شود که عملا باعث سوختن IC، خازنها یا پردازنده های مدار می شود.
برقگیر (سرج ارستر برق) در حقیقت در زمان وقوع افزایش ولتاژهای گذرا برای لحظاتی در حدود نانو ثانیه به جای عایق های داخل دستگاه هادی شده و ولتاژ ایمنی را در دو سر خود القا می کند به شکلی که تجهیزات و دستگاه هایی که به صورت موازی با ارستر متصل شده اند آسیب نمی بینند.
سرج ارستر برق (SPD) چگونه انتخاب می شود؟
انتخاب صحیح SPD (سرج ارستر برق) می بایست براساس استاندارد صورت بگیرد ولی به صورت مختصر می توان از نمودار ذیل استفاده نمود.
قیمت سرج ارسترها:
قیمت سرج ارستر برق بر اساس سطح حفاظتی، تکنولوژی ساخت، مواد پلاستیکی سازنده جعبه ارستر، تعداد وریستورها یا اسپارک گپ های استفاده شده داخل آن و مشخصات این وریستورها یا اسپارک گپ ها و کاربرد آنها تعیین می گردد و همان طور که می دانید سرج ارستر برق OBO آلمان نسبت به برند های مشابه با کیفیت یکسان از قیمت رقابتی برخوردار بوده و این یکی دیگر از مزیت های قیمت برقگیر های این شرکت می باشد.
برای بررسی قیمت سرچ ارسترها به موارد ذیل می بایست توجه کرد:
- آیا سرج ارستر برق تاییدیه های استاندارد مثل DIN آلمان، TUV یا CE دارد یا خیر؟
برقگیرها می بایست به صورت یک پکیج کامل که شامل جعبه و قطعات الکترونیکی بر اساس استاندارد IEC 62305 تست گردد.
- سرج ارسترها آیا به صورت پایه و ماژول ارستر جدا و قابل تعویض می باشند؟برخی از برقگیرها در بازار در حالت سه فاز به صورت یک تکه می باشند و در صورت آسیب دیدن آنها می بایست پایه و ارستر را تعویض کرد ولی سرچ ارسترهای با کیفیت آلمانی معمولا پایه جدا و ماژول آن قابلیت تعویض جداگانه را دارند.
- قیمت سرج ارستر برق بر اساس سطح حفاظتی که در هنگام وقوع صاعقه ایجاد می کند بسیار متغیر است. هر چقدر این سطح حفاظتی کمتر باشد برقگیر کیفیت بالاتری دارد و از تجهیزات بیشتر حفاظت می کند.
- فیوز بک آپ برای جلوگیری از نشتی جریان از افزایش ولتاژ دائمی خط تغذیه و همچنین جلوگیری از آسیب به برقگیر نیاز است. سرج ارستر یا برقگیرهای با کیفیت تا آمپرهای بالاتری نیاز به فیوز بک آپ ندارند. این به معنی این است که اگر ولتاژ دائمی خط از حد مجاز سرچ ارستر بالاتر رود نشتی جریان بسیار کمی دارند.
- ارسترها دارای کانتکت سیگنال برای ارسال فیدبک الکترونیکی برای سیستم کنترل یا آژیر نسبت به سرچ ارسترهای بدون فیدبک (fs) گران تر هستند.
- داخل سرچ ارسترها از اسپارک گپ، وریستور یا ترکیب این دو ساخته می شوند. به طور معمول سرچ ارسترهای تایپ 1 به خاطر استفاده از اسپارک گپ های قوی تر دارای قیمت بالاتری نسبت به سرج ارستر و برقگیر تایپ 2 هستند. سرج ارسترهای تایپ 2 عموما از وریستورها ساخته شده اند.
- ارسترهای تایپ ترکیبی که برای حفاظت از تجهیزات در مقابل سرج ارستر یا برقگیرهای پرتوان و همچنین برقگیر کم توان استفاده می شوند نسبت به سرچ ارسترهای تایپ 2 قیمت بالاتری داشته ولی بواسطه سطح حفاظتی بالاتر و جایگزین شدن برای دو عدد سرچ ارستر می تواند گزینه مناسبی باشد.
قیمت سرج ارستر برق با توجه به وارداتی بودن و وابسته بودن قیمت این کالا به نرخ ارز مدام در حال نوسان و تغییر بوده لذا توصیه می گردد جهت آگاهی از آخرین قیمت ها با دفتر مرکزی این شرکت در ایران (شرکت امید بنیان عمران) تماس حاصل فرمایید.
سرج ارستر های ترکیبی B+C و C+D در چه مواردی استفاده می شوند؟
درمواردی که فاصله تابلو اصلی با تابلو فرعی کمتر از 10 متر است و در تابلو اصلی نیز تجهیزات حساس به سرج های ناشی از سوییچینگ (µs20/8) دارد از کلاس ترکیبی B+C استفاده می کنند.
برقگیر C+D نیز زمانی استفاده می شود که فاصله زون 2 و 3 نزدیک باشد.
در واقع کلاس های ترکیبی هر دو زون حفاظتی را تحت پوشش قرار می دهند.
سرج ارستر و نام های مشابه؟
به سرج ارستر در بازار، اسامی ذیل نیز گفته می شود:
- ارستر (Arrester)
- اس پی دی (SPD)
- برقگیر (Lightning Rod)
- سرچ ارستر (اصطلاح غلط)
ارستر (SPD) چگونه عمل می کند؟
برقگیر(SPD) به صورت موازی با مدار بسته می شود و به محض افزایش ولتاژ از میزان ولتاژ کاری نرمال وریستور ها شروع به هدایت جریان کرده و در نانو ثانیه انرژی صاعقه یا سرج را جذب کرده و به سیستم زمین منتقل می کنند.
چرا باید از سرج ارستر استفاده کنیم؟
استفاده از سرج ارستر برای محافظت از تجهیزات برقی و الکترونیکی ضروری است. امروزه با پیشرفت فناوری و حساس تر شدن قطعات الکترونیکی، ضربات ناشی از اضافه ولتاژ بیشتر از همیشه به چشم می آید. هر دستگاه یا سیستم الکتریکی معمولاً در محدوده ولتاژ مشخصی کار می کند، و زمانی که این ولتاژ از حد نرمال خود فراتر برود، اضافه ولتاژ در مدار ایجاد می شود. این اضافه ولتاژ ها معمولاً به مدت کوتاهی (کمتر از 0.5 میلی ثانیه) رخ می دهند و اغلب بدون تأثیر طولانی مدت اتفاق می افتند.
با این حال، این نوسانات می توانند به راحتی قطعات حساس الکترونیکی مانند منابع تغذیه و بارها را تخریب کنند. ولتاژ اضافی ممکن است به اندازه 100 برابر ولتاژ نامی افزایش یابد که به طور قطع به قطعات آسیب می زند. IC ها در مقایسه با رله ها نسبت به این گونه اضافه ولتاژ ها بسیار حساس تر هستند و احتمال آسیب در آن ها بیشتر است. پس بهتر است برای کمنترل این جریان و جلوگیری از هزینه های اضافی از محافظ ها استفاده کنید.
برقگیر در چه شرایطی الزامی است؟
surge arrester در ساختمان هایی که سیستم حفاظت صاعقه ندارند ممکن است نیازی نباشد و می بایست با توجه به سیستم های صاعقه ای که در کنار ساختمان وجود دارد لزوم استفاده از SPD را بررسی کرد.
SPD در ساختمان هایی که سیستم صاعقه گیر یا حفاظت خارجی را دارند الزامی است.
همچنین براساس استاندارد IEC 62305 در ساختمان های بلند مرتبه، ساختمان های نظامی، دکل های مخابراتی، تاسیسات کوهستانی، بیمارستان ها، پروژه های صنعتی و نفت و گاز الزامی است.
انواع سرج ارستر
بر اساس نوع و محل استفاده به انواع مختلفی تقسیم می گردد که انواع آن را در ذیل بررسی خواهیم کرد.
-
ارستر تایپ 1 = ارستر تایپ B
-
ارستر تایپ 2+1 = ارستر کلاس B+C
-
ارستر تایپ 2 = ارستر کلاس C
-
ارستر تایپ 3+2 = ارستر کلاس C+D
-
ارستر تایپ 3 = ارستر کلاس D
منبع: https://www.obo.global/
ارستر (برقگیر) ترکیبی (Combination arrestor) چیست؟
ارسترهای ترکیبی برای مواردی پیشنهاد می شود که فاصله نصب بین محل نصب ارستر کلاس بالا دست مثل کلاس B با محل نصب ارستر کلاس بعدی مثل کلاس C کمتر از ده متر باشد. در این موارد برای اینکه بتوان تجهیزات را در برابر ضربات صاعقه ایمن کرد هم در برابر سرج های ناشی از کوپلینگ القایی یا سوییچینگ از کلاس ترکیبی B+C یا برقگیر تایپ 2+1 استفاده می کنند. به همین منوال از برقگیر کلاس C+D نیز در موارد مشابه استفاده می شود.
ارستر تایپ 1 (کلاس B):
برقگیرهای کلاس B با توانایی تحمل ضربه های مستقیم صاعقه (350/10) اصلی ترین نوع ارسترها می باشند. این ارسترها انرژی اصلی صاعقه را جذب و به سیستم زمین منتقل می کنند. در ساختمان هایی که موارد ذیل را دارند استفاده از surge arrester کلاس B الزامی است:
- صاعقه گیر پسیو یا صاعقه گیر اکتیو دارند.
- ترانس یا کابل هوایی وارد ساختمان می شود.
- ارتفاع ساختمان بلند و آنتن تلویزیون یا شبکه دارند.
- دقیقا چسبیده به ساختمانی با وضعیت های بالا باشند.
چرا این موضوعات مهم هستند؟ زمانی که صاعقه از طریق سیستم صاعقه گیر دریافت می شود جریان و ولتاژ ناشی از صاعقه از طریق هادی نزولی به سیستم زمین منتقل می شود ولی بخاطر مقاومت سیستم زمین و انرژی زیاد صاعقه امکان تخلیه کامل وجود نداشته این جریان از طریق همبندی سیستم ارت ساختمان مجدد به داخل تابلو ها بر می گردد و در این مرحله سرج ارستر های کلاس B با قدرت عبور 50 کیلو آمپر از خودشان انرژی اصلی صاعقه را جذب کرده و به سیستم زمین برمی گردانند.
در سایر موارد نیز دقیقا کابل کشی آنتن، شبکه برق باعث می شود که پس از برخورد صاعقه با موارد بالا مستقیما به داخل ساختمان منتقل شود در نتیجه ریسک خطر و قدرت صاعقه برخوردی بسیار بالاتر است.
◊ سرج ارسترهای اصلی کلاس C:
سرج ارستر OBO تکفاز V20 1+NPE-280
بدون کانتکت سیگنال (کد فنی 5095251)
با کانتکت سیگنال (کد فنی 5095331)
سرج ارستر OBOسه فاز V20 3+NPE-280
بدون کانتکت سیگنال (کد فنی 5095253)
با کانتکت سیگنال (کد فنی 5095333)
سرج ارستر برق تایپ 2 (کلاس C):
سرج ارسترهای کلاس C یکی از انواع پرکاربرد ارستر ها هستند که برای محافظت از تجهیزات در برابر ضربات صاعقه در زون های 1، 2 و 3 طراحی شده اند. این ارستر ها معمولاً پس از ارستر های کلاس B یا سرج ارسترهای تایپ 1 استفاده می شوند. هدف آن ها جذب ولتاژهای گذرا و کوچک است که از ارسترهای تایپ 1 عبور کرده و هنوز به تجهیزات آسیب می زنند. به این ترتیب، سرج ارسترهای کلاس C از سیستم های الکتریکی در برابر آسیب های ناشی از نوسانات ولتاژ اضافی محافظت می کنند.
از انواع معروف سرج ارسترهای کلاس C می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سرج ارستر تکفاز OBO V20 1+NPE-280 با کانتکت سیگنال (کد فنی 5095331) و بدون کانتکت سیگنال (کد فنی 5095251)
- سرج ارستر سه فاز OBO V20 3+NPE-280 با کانتکت سیگنال (کد فنی 5095333) و بدون کانتکت سیگنال (کد فنی 5095253)
سرج ارستر برق تایپ 3 (کلاس D):
سرج ارستر های برق تایپ 3 یا کلاس D برای حفاظت تجهیزات در مقابل کوپلینگ های القایی و سرج های ناشی از سوییچینگ استفاده می شود. همچنین این سرج ارسترهای برق به منظور حفاظت از مدارهای الکتریکی در آخرین مرحله در سوکت ها یا نزدیک تجهیزات قرار می گیرد. ارستر کلاس D با سرعت بسیار زیادی در حد نانو ثانیه روشن شده و ولتاژهای گذرا رو به سیستم زمین منتقل می کنند ولی حتما باید بعد از برقگیر های کلاس B و کلاس C نصب شوند چون توانایی تحمل ضربه مستقیم صاعقه رو ندارند.
◊ سرج ارستر های اصلی در کلاس D:
سرج ارستر 5092451 OBO یا ارستر پشت پریزی USM
سرج ارستر 5092800 OBO یا ارستر پریزی FC
سرج ارستر OBO 5097650 یا ارستر منبع تغذیه 24 ولت VF
سرج ارستر شبکه:
سرج ارستر شبکه تجهیزی است که به صورت تخصصی برای حفاظت از تجهیزات شبکه، دیتاسنتر، دوربین مداربسته تحت شبکه، تاچ پنل های هوشمند، سیستم های کنترل تحت شبکه و.. استفاده می شود. با توجه به حساسیت و ارزشمند بودن این تجهیزات هم از لحاظ مالی و هم از نظر امنیتی اختلال در کارکرد آنها براثر برخورد صاعقه یا پالس های الکترومغناطیسی هم برای صنایع نظامی و امنیتی و هم برای بخش خصوص بسیار مهم است.
سرج ارستر شبکه معمولا در دو طرف نصب می شود و به این روش از یک طرف از تجهیزی که در خارج نصب شده است (مثل دوربین) حفاظت می کند و از طرف دیگر از تجهیزی که در فضای داخل وجود دارد (مثل تجهیزات سرور)
سرج ارستر شبکه انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- سرج ارستر شبکه 5081800 سرعت بالا (10 گیگابایت) تایپ 3+2
- سرج ارستر شبکه 5081802 سرعت متوسط (1 گیگا بایت) تایپ 2+1
- سرج ارستر شبکه 5081804 سرعت 100 مگابایت (1 گیگابایت) تایپ 1
ارستر شبکه چه مشخصاتی باید داشته باشد:
- حتماً CAT6 را ساپورت کند.
- قابلیت نصب روی ریل را داشته باشد.
- حتماً POE رو ساپورت کند(حداقل جریان 1 آمپر).
- قابلیت تحمل ضربه های صاعقه و سرج های سوییچینگ را داشته باشد (تایپ 3+2).
- تحمل جریان صاعقه تا 10 کیلو آمپر (تایپ 1) و 5 کیلو آمپر ( تایپ 3+2) را داشته باشد.
- سوکت شبکه ای که برای ساخت ارستر شبکه استفاده شده باید کمترین افت سیگنال را داشته باشد.
توجه مهم: ارستر شبکه تقلبی یا چینی در کمتر از 6 ماه موجب افت سیگنال و حتی قطعی تصویر میشوند!!
سرج ارستر RS485/ RS232 (برقگیر پورت سریال):
ارستر برای کابل های ارتباطی همچون RS485 و RS232 می تواند تجهیزات حساس کنترلی را دربرابر صاعقه، نویز یا ولتاژهای گذرایی که در محیط های صنعتی وجود دارد حفظ نماید.
ارستر دیتا انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- ارستر 5080053 (ارستر RS2323 9 پین کد فنی SD09-V24)
- ارستر 5080150 (ارستر RS2323 15 پین کد فنی SD15-V24)
- ارستر 5080150 (ارستر RS485 9 پین کد فنی SD09-V11 9)
سرج ارستر دوربین (CCTV surge arrester):
برقگیر دوربین یکی از مهمترین قطعاتی است که می بایست در طراحی سیستم های امنیتی مورد استفاده قرار گیرد. امروزه با تغییرات اقلیمی که تعداد صاعقه ها را افزوده است و همچنین امکان ایجاد پالسهای الکترومغناطیس توسط دستگاه ها و بمب های الکترومغناطیسی استفاده از سرج ارستر دوربین، سیستم امنیتی را در مواقع بحرانی نجات داده و تصویر و امنیتی پایدار را برای شما به ارمغان میاورد.
سرج ارستر دوربین انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- ارستر BNC برای دوربین های آنالوگ (کد فنی 5093260، کد فنی 5093252، کد فنی 5093236)
- arrester شبکه برای دوربین های تحت شبکه (کد فنی 5081802، کد فنی 5081804)
ارستر BNC:
برقگیر کواکسیال یکی از اساس ترین قطعات حفاظتی برای سیستم های مخابراتی می باشد زیرا آنتن ها و دوربین های مداربسته بخاطر قرارگرفتن در زون 0 همواره درمعرض برخورد مستقیم صاعقه قرار دارند. به همین علت سرچ ارسترها تایپ 2+1 یا کلاس B+C هستند.
کانکتورهای BNC یکی از پر مصرفترین نوع کانکتورها برای کابل کواکسیال بوده و برقگیر BNC نیز می بایست دقیقا خواص این نوع کانکتورها را داشته باشند. (تلفات کم و کیفیت بالای ساخت ارستر های BNC نقش مهمی در انتقال صحیح سیگنال ها دارد).
اثرات ناشی از برخورد صاعقه به آنتن های رادیویی
انواع سرج ارستر یا برقگیر BNC:
- surge arrester کواکسیال OBO مدل DS-BNC M / W (کد 5093252)
- surge arrester کواکسیال OBO مدل DS-BNC M / M (کد 5093260)
- surge arrester کواکسیال OBO مدل DS-BNC W / W (کد 5093236)
سرج ارستر OBO کد 5093236
سرج ارستر یا برقگیر TNC
سرچ ارسترهای کواکسیال استفاده شده برای کانکتورهای TNC می بایست در فرکانسهای 0-11 گیگاهرتز عملکرد بهتری داشته باشند لذا علاوه بر کانکتورها قطعات استفاده شده برای تولید این نوع برقگیر های کواکسیال نیز با سایر مدل ها متفاوت می باشد. تنها شرکت های معتبر از این موضوع و استاندارهای مربوطه با خبر هستند.
◊ سرج ارستر TNC:
- ارستر کواکسیال OBO مدل DS-TNC M / W (کد فنی 5093270)
سرج ارستر کواکسیال OBO کد 5093270
سرج ارستر برق تایپ N:
سرج ارستر برق کواکسیال دارای مدل های متنوعی هستند یکی از این انواع که برای حفاظت از دوربین های مداربسته و تجهیزات رادیویی در مقابل صاعقه مورد استفاده قرار می گیرد برقگیر های کواکسیال با کانکتور های N TYPE می باشد.
◊ ارستر N تایپ:
- surge arrester کواکسیال OBO مدل DS-N M/W (کد فنی 5093996)
- surge arrester کواکسیال OBO مدل DS-N W/W (کد فنی 5093988)
سرج ارستر کواکسیال OBO کد 5093996
سرج ارستر کواکسیال OBO کد 5093996
ارستر UHF:
سرچ ارسترهای UHF برای حفاظت از آنتن های رادیویی و تجهیزات مرتبط به آنها در مقابل برخورد مستقیم صاعقه به آنتن استفاده می شود. به همین علت کلاس این SPD ها 2+1 و کلاس B+C دارند. داخل این SPD ها اسپارک گپ وجود دارد تا بتواند در برابر ضربه های قدرتمند صاعقه مقاومت کنند.
ارستر یا برقگیرهای شبکه می بایست کمترین میزان افت سیگنال را داشته باشند و همچنین کانتکتورهایی با کیفیت کانکتورهای شرکت های پیشرو در صنایع مخابرات داشته باشند. در غیر اینصورت به مرور زمان موجب اختلالات در سیگنال های دریافتی و ارسالی می شود.
◊ سرج ارستر یا برقگیر UHF:
- برقگیر کواکسیال OBO مدل S-UHF M/W (کد فنی 5093023)
- برقگیر کواکسیال OBO مدل S-UHF W/W (کد فنی 5093015)
سرج ارستر کواکسیال OBO کد 5093023
سرج ارستر کواکسیال OBO کد 5093015
سرج ارستر خورشیدی (ارستر فتوولتائیک Photovoltaic surge arrester):
ارستر فتوولتائیک یا سرج ارستر خورشیدی جهت حفاظت از اینورتر و تجهیزات مرتبط با آن در سایت های خورشیدی نصب می شود. با توجه به اینکه پنل های خورشیدی در فضای آزاد، پشت بام و مناطق کوهستانی نصب می شوند احتمال برخورد مستقیم صاعقه به آنها وجود دارد. همچنین تجهیزات نصب شده در سیستم های خورشیدی بسیار به سرج حساس بوده لذا استفاده از برقگیر از الزامات استاندارد می باشد.
ارستر خورشیدی انواع مختلفی دارند:
- ارستر DC 1000 V (کد فنی 5094608 بدون کانتکت سیگنال – کد فنی 5094574 با کانتکت سیگنال)
- ارستر DC 600 V (کد فنی 5093623 بدون کانتکت سیگنال – کد فنی 5093625 با کانتکت سیگنال)
- ارستر DC 900 V (کد فنی 5097447 بدون کانتکت سیگنال – کد فنی 5093625 با کانتکت سیگنال)
- ارستر برق 220 ولت (تک فاز و نول کد فنی 5095251 بدون کانتکت _ سه فاز و نول کد فنی 5095253 بدون کانتکت)
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5094608
بدون کانتکت سیگنال
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5093623
بدون کانتکت سیگنال
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5093625
با کانتکت سیگنال
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5095251
تک فاز و نول بدون کانتکت
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5095253
سه فاز و نول بدون کانتکت
سرج ارستر خورشیدی OBO کد 5095253
سه فاز و نول بدون کانتکت
راهنمای انتخاب سرج ارستر مناسب برای نیاز شما
برای انتخاب سرج ارستر مناسب، ابتدا باید نوع تجهیزات و سیستم های خود را در نظر بگیرید. ارستر های کلاس B برای ضربات مستقیم صاعقه و کلاس C برای نوسانات ولتاژ استفاده می شوند. بررسی قدرت تحمل ارستر و نوع سیستم زمین نیز ضروری است. در انتخاب باید به مشخصات فنی مانند ولتاژ و جریان نامی، توان تخلیه، و نوع اتصال توجه کنید. همچنین، ارستر باید با نیازهای خاص شما مانند سیستم تکفاز یا سه فاز و نوع بار الکتریکی سازگار باشد. با در نظر گرفتن این معیارها، می توانید انتخابی دقیق و موثر داشته باشید.
عمر مفید سرج ارستر و زمان تعویض آن
عمر مفید سرج ارستر معمولاً بین 3 تا 5 سال است، اما بسته به نوع، کیفیت و میزان استفاده، این مدت ممکن است کمتر یا بیشتر شود. عواملی مانند تعداد و شدت نوسانات ولتاژ، شرایط محیطی (رطوبت، دما) و نوع سیستم برق تأثیر زیادی بر عمر آن دارند. در صورتی که سرج ارستر در معرض ضربات یا نوسانات شدید قرار گیرد، احتمالاً نیاز به تعویض آن قبل از پایان عمر مفید خواهد بود. همچنین، توصیه می شود پس از هر صاعقه یا جریان اضافی شدید، ارستر را بررسی و در صورت آسیب تعویض کنید.
بهترین برند های سرج ارستر در بازار
OBO Bettermannیکی از بهترین و معتبرترین برند های سرج ارستر در بازار است که با سابقه ای بیش از 100 سال در صنعت الکتریک، محصولات با کیفیت و نوآورانه ای تولید می کند. این برند آلمانی در طراحی و تولید سیستم های حفاظتی، از جمله سرج ارستر، پیشرو است. سرج ارستر های OBO با توانایی های بالا در تخلیه جریان های اضافی و حفاظت مؤثر از تجهیزات الکتریکی، در برابر نوسانات ولتاژ و صاعقه بسیار کارآمد محصولات OBO به دلیل ساختار مقاوم و تکنولوژی روز، طول عمر بالا و تطابق با استاندارد هاییOBO هستند.
Schneider Electric: این برند معروف فرانسوی محصولات متنوعی برای حفاظت از تجهیزات الکتریکی، از جمله سرج ارستر، تولید می کند.
Eaton: یکی از برند های برجسته آمریکایی که سرج ارستر های مقاوم و کارآمدی برای سیستم های صنعتی و خانگی تولید می کند.
Siemens: برند آلمانی معتبر که در زمینه حفاظت الکتریکی و تولید سرج ارستر های صنعتی و تجاری فعالیت دارد.
Legrand: این برند فرانسوی محصولات متنوعی برای حفاظت از سیستم های برق تولید می کند و سرج ارسترهای آن به دلیل کیفیت بالا شناخته شده است.
Phoenix Contact: این برند آلمانی در زمینه تجهیزات الکتریکی و حفاظتی، شامل سرج ارستر های پیشرفته، شناخته می شود.
خرید سرج ارستر آنلاین: چه نکاتی را باید در نظر بگیرید؟
هنگام خرید آنلاین سرج ارستر، اولین نکته انتخاب فروشگاه معتبر است که محصولات اصل و با گارانتی ارائه دهد. بررسی ویژگی های محصول مانند نوع کلاس B، C، یاD ، ولتاژ نامی، ظرفیت تخلیه جریان و استانداردهای بین المللی مهم است. همچنین، مطمئن شوید که ارستر انتخابی با نیاز سیستم برق شما هماهنگ باشد. نظرات و تجربیات خریداران قبلی می تواند در تصمیم گیری کمک کننده باشد. فروشگاه های معتبر مانند سایت های تخصصی تجهیزات الکتریکی یا برند های شناخته شده مانند OBO Bettermann انتخاب های مناسبی برای خرید آنلاین سرج ارستر هستند.
سرج ارستر در کدام صنایع کاربرد دارد؟
سرج ارسترها در صنایع مختلف کاربردهای فراوانی دارند. در صنایع خانگی، برای حفاظت از لوازم برقی مانند تلویزیون، کامپیوتر و یخچال در برابر نوسانات ولتاژ استفاده می شوند. در صنایع تجاری، از سرج ارستر ها برای محافظت از سیستم های کامپیوتری، سرورها و تجهیزات شبکه بهره برداری می شود. در صنایع صنعتی، این تجهیزات در خطوط تولید و سیستم های اتوماسیون برای جلوگیری از آسیب به دستگاه های حساس استفاده می شوند. همچنین در شبکه برق، سرج ارستر ها برای کاهش آسیب ناشی از صاعقه و نوسانات ولتاژ در ایستگاه های برق و سیستم های توزیع به کار می روند.
نتیجه گیری
در نهایت، سرج ارستر ها طراحی شده اند تا از صدمات جدی و ضربات شدید ناشی از ولتاژ های قوی جلوگیری کنند. استفاده از آن ها می تواند کمک بسیاری به کاهش هزینه های شما کند و در عین حال شما را از نگرانی ها نجات دهد. سرج ارستر ها در مدل ها و کلاس های مختلف برای تجهیزات صنعتی عرضه می شود. شما می تواند برای تهیه سرج ارستر مناسب با مشاوران ما تماس بگیرید تا مفید ترین راهنمایی را به شما ارائه دهند.